نيست كسى كه بگويد محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم پيامبر خداست و به پيامبرى آن حضرت اعتراف كند ولى اعتراف نكند كه على عليه السّلام جانشين آن حضرت و بهترين فرد امّت است ، و گويد : گامهاى شيطان ، قدمهائيست كه شما برميداريد و از طريق گمراهى و نادانى بسوى شيطان ميرويد ، و آنچه بشما فرمان ميدهد از انجام گناهان هلاككننده .
إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ
« 1 » يعنى دينى پسنديده خدا نيست مگر اسلام ، و آن توحيد و بتن پوشيدن برنامهايست كه محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم از سوى پروردگار آورده ،
أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ
يعنى خودم و تمام هستيم را خالص ساختم و براى او شريكى قائل نيستم ، بقولى از نفس انسان تعبير بوجه يعنى صورت فرمود زيرا صورت شريفترين اعضاء ظاهرى انسان و مركز حواس و نيروهاى ظاهريست .
وَ مَنِ اتَّبَعَنِ
يعنى و هر كس مرا پيروى كند تسليم است ،
وَ الْأُمِّيِّينَ
يعنى آنهائى كه كتاب آسمانى ندارند همچون مشركين عرب
أَ أَسْلَمْتُمْ
همچنان كه من تسليم شدم ، وقتى مطلب را براى شما كاملا روشن ساختم ، يا هنوز بعد از روشن شدن مطلب بر كفر خود هستند ؟
فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا
يعنى نفس آنها بهرهور شده زيرا از گمراهى بيرونش ساختند ،
نَحْنُ أَنْصارُ اللَّهِ
« 2 » .
يعنى ياران دين او
وَ اشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
يعنى در روز رستاخيز هنگامى كه پيامبران گواهى ميدهند ،
إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ
« 3 » يعنى كتابها و پيامبران در آن كلمه اختلافى ندارند ، و آن كلمه اينست ،
أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ
يعنى تنها او را معبود بدانيم و عبادتمان را خالص كنيم براى او ،
وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً
يعنى غير خدا را در شايستگى براى عبادت شريك او ندانيم و ديگرى را
هامش
( 1 ) سورهء آل عمران آيه 91 .
( 2 ) سورهء آل عمران آيه 52 .
( 3 ) سورهء آل عمران آيه 64 .