همه گونه اطاعتش كنيد در ظاهر و در باطن ، و اين جمله خطاب بمنافقين است ، يا اينكه همه شما در اسلام داخل شويد و اسلام را باديان ديگر خلط نكنيد ، بنا بر اين خطاب بمؤمنين از اهل كتابست ، زيرا آنها بعد از اسلام باز روز شنبه را بزرگ ميدانستند و شتر و شير آن را حرام ميداشتند ، يا اينكه معناى آيه اين است : داخل شويد در تمام دينهاى خدا بوسيله باور داشتن انبياء و تمام كتابهاى آسمانى و باز خطاب باهل كتابست ، يا معنا اينست : در جمعيّت مسلمين و حزب اسلام و در تمام احكام اسلام داخل شويد ، و چيزى از آن را فرو مگذاريد و در اين صورت خطاب بمسلمين است .
وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ
با جدا شدن و جدا ساختن
إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ
عداوتش روشن است پايان سخن بيضاوى .
و در كافى و عيّاشى « 1 » از حضرت باقر عليه السّلام روايت كند كه فرمود
فِي السِّلْمِ
يعنى در ولايت ما ، و عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كند كه منظور ولايت على عليه السّلام و باز از حضرت باقر و حضرت صادق عليه السّلام هر دو روايت شده كه منظور معرفت و شناسائى ماست ، و در تفسير عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كند كه
خُطُواتِ الشَّيْطانِ
گامهاى اهريمن ، وابستگى به اوّلى و دوّمى است ، و در تفسير امام عليه السّلام « 2 » در تفسير
فِي السِّلْمِ
ميفرمايد ، يعنى در مسالمت و سازش بسوى دين اسلام ،
كَافَّةً
بطور دستجمعى داخل در اسلام شويد ، و در تمام احكام آن وارد شويد ، و همه آنها را بپذيريد و بدانها عمل كنيد ، و از آنها نباشيد كه بعضى از احكام را پذيرفته و به كار بسته و پارهاى از آن را رها كردند ، و گويد : و يكى از آن احكام داخل شدن در پذيرش ولايت حضرت على عليه السّلام است كه مثل داخل شدن در قبول نبوّت پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است زيرا مسلمان
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 102 .
( 2 ) تفسير امام ص 264 .