غيبت نعمانى نقل مىشود
( و لا شجاه بدنه )
و در مشكاة الانوار
( و لا شجنه بدنه )
نوشته شده است ، شجا بمعنى اندوه است و هر چه كه در گلوى انسان گير كند ، و شجن بفتح شين و جيم بمعنى غم و اندوه است ، بنا بر اين معنى اين جمله اين است كه غم و اندوه خود را براى ديگران ظاهر نميسازد همچنان كه قبلا ذكر شد كه شيعه اهل بيت عليه السّلام شاديش در صورتش نمايان ولى اندوهش در دل پنهانست يعنى زيان غم و غصّهاش به ديگران نميرسد ،
( و لا يمدّح بنا معلنا )
در قاموس گويد : مدحه بر وزن منعه يعنى او را نيكو ثنا گفت همچون مدّحه و امتدحه و تمدّحه و تمدّح يعنى خود را به زحمت افكند تا مدحش كنند و تظاهر بسيرى كرد از چيزى كه نزد او نيست و تمدّحت الارض و الخاصره همچون امتدحت يعنى زمين يا پهلو و سفت يافت « 1 » و گويد اعتلن يعنى ظاهر شد اعلنته و اعلنت به و علّنته يعنى او را ظاهر ساختم .
نظر ما : بنا بر اين فرمايش حضرت كه فرمود
( لا يمتدح بنا معلنا )
چند احتمال دارد .
اوّل : اينكه ظرف ( يعنى كلمه بنا ) متعلق باشد به معلنا مثل ساير جملات روايت ، و امتداح بمعنى مدح باشد بنا بر اين معنى اين جمله چنين است ، كسى را كه آشكارا دم از امامت ما مىزند مدح نميكند چون آن كس كه امامت ما را آشكار سازد تقيّه را ترك كرده بدين جهت شايسته مدح نيست .
دوّم : اينكه امتدح بمعنى تمدّح باشد چنانچه در بعضى نسخهها هست يعنى خويشتن را براى آشكار ساختن امامت ما ستايش نكند و بدين جهت از كسى ستايش نخواهد چون در اين صورت تقيّه انجام نميشود ، بنا بر اين اين جمله اشاره است باينكه چنين كسى شيعه ما نيست چون فرمان ما را در مورد تقيّه عمل نكرده .
هامش
( 1 ) قاموس ج 1 ص 248 .