زمين موافق وزن مقدر آن است تقريباً . و در كرهء ماه آن مساحت كمتر از يك دهم وزن مقدر است . پس اگر در ماه وزن را معتبر بدانيم ، مساحتش چند برابر مساحت مقدر شرعى مىباشد ، بنا بر اين در آنجا اعتبار به مساحت است نه به وزن . و اگر بين مساحت و وزن در كرهاى كه جاذبهاش چند برابر زمين است ، مقايسه شود چه بسا دو وجب از آب به اندازهء وزن مقدر باشد ، پس در آن ، اعتبار به مساحت است ، نه به وزن ؛ بنا بر اين آبى كه وزن آن به مقدار وزن كر در زمين است ، منفعل مىشود . و ممكن است كه در آنجا اعتبار به وزن باشد ، ليكن به كيلوهاى زمين طبق جاذبهء آن كره ، وزن مىشود پس تقريباً با مساحتها موافق مىشود . و در آنجا كه فقط وزن در آن معتبر است مانند نصاب در غلات چهارگانه ، احتمال دارد كه حكم آن تغيير نكند و لو اينكه مساحتش تغيير يابد ؛ پس گندم ، ملاحظه نصاب مقدرش مىشود و لو اينكه كيل آن در كرهء ماه چند برابر كيل آن در زمين شود . و در مشترى مثلًا يك دهم كيل آن در زمين گردد . و اگر زمانى بر زمين بيايد كه جاذبهاش ضعيف شود ، حكم مثل آن است كه ذكر شد . و احتمال دارد كه اعتبار به كيلوها يا منهاى زمين باشد ؛ ليكن به جاذبهء آن كرات يا زمين بعد از ضعيف شدن جاذبهاش .
مسأله 3 - اگر چيزى در آنجا پيدا شود كه زكات و خمس به آن تعلق پيدا مىكند مانند غلات چهارگانه و چهارپايان سهگانه و نقدين و مانند معادن و گنجها و نظاير آنها ، احكام شرعى بر آنها جارى مىباشد . و اگر معادن و گنجهايى از غير جنس آنچه كه در زمين است پيدا شود خمس به آن تعلق مىگيرد . و اما اگر حبوبات يا چهارپايانى غير از آنچه كه در اينجا هست پيدا شود ، زكات به آنها تعلق نمىگيرد . ولى اگر آنچه كه زكات به آن تعلق مىگيرد در آنجا يا در اينجا به غير راه عادى پيدا شود مانند اينكه چهارپايان از راه صنعت به وجود آيند و همچنين غلات مصنوعى و نقدين مصنوعى ، بعد از صدق آن عناوين ، زكات به آنها تعلق پيدا مىكند .
مسأله 4 - اگر انسانى در آنجا يافت شود با او مانند انسان در زمين معامله مىشود . و اگر موجودات ، در آنجا به شكلهاى ديگر باشند ليكن عاقل و مدرك
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 676
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٧٦