اندازهگيرى شود ؛ و اقرب دومى مىباشد . و غير اينها از مواردى كه از اين قبيل مىباشد .
بنا بر اين معيار در آنها گذشت مقدار روزها و ماهها و سالها به حسب افقهاى ما است ؛ پس اگر زوجهاش را در يكى از دو قطب طلاق دهد در يك چهارم شبانه روز قطب از عده خارج مىشود . و اكثر حمل - بنابراين كه يك سال باشد - يك شبانه روز است ، و ترك وطى زوجه بيشتر از ثلث شبانه روز ، جايز نيست . البته اگر اكثر حمل در قطب به حسب طبع بيشتر از يك شبانه روز باشد ، همان متابعت مىشود و با آفاق ما مقايسه نمىشود .
مسأله 15 - همانطور كه بر اهل قطب تطبيق مقدار روزها و ماهها و سالها بر ايّامشان در چيزهاى ياد شده واجب است ، همچنين اگر فرض شود كه اهلى در بعضى از كرات وجود دارد يا بشر از زمين به بعضى از آنها سفر نمايد و حركت آن به پيرامون خودش در مقدار روز ما ، ده مرتبه باشد و روز و شب آن ، يك دهم روز ما باشد ، بايد روزهايش را بر مقدار روزهاى ما تطبيق نمايد ، پس خيار حيوان در آنجا سى روز و اقل حيض سى روز و وقتى كه به زنى كه شوهرش گم شده داده مىشود ، چهل سال مىباشد و به همين صورت .
مسأله 16 - آنچه را كه ما ذكر كرديم فقط در جايى جارى مىشود كه مقدار در آن معتبر است ، نه روشنايى روز - و لذا در آنها ، روزها تلفيق مىشود - و اما مثل روزه كه امساك از طلوع فجر تا غروب در آن معتبر مىباشد ، و تلفيق در آن نمىآيد پس مقدار معتبر نمىباشد . و همچنين آنچه كه ذكر شد در نماز جارى نمىباشد ؛ زيرا اوقات نماز به طور مضبوط معتبر مىباشد ، پس نماز ظهر و عصر در شب صحيح نيست ، اگر چه بر ظهر افقهاى ما منطبق باشد . و روزه در قسمتى از روز يا شب صحيح نيست اگر چه به مقدار روز ما باشد .
مسأله 17 - اگر فرض شود كه حركت زمين كند شود و يك روز ، دو برابر روز ما شود در صورت امكان ، امساك يك روز كامل در صحت روزه حتمى است . و در صورتى كه ممكن نباشد ، وجوب آن ساقط مىشود . و در روز و شب ، بيشتر از نمازهاى پنجگانه بر او واجب نيست . و اما آنچه كه در آن مقدار معتبر است - نه روشنايى روز و سياهى شب - بايد به مقدار آنچه كه در افق زمان ما معتبر است بگذرد ، بنا بر اين اقل حيض در آن زمان
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 674
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٧٤