سفر كند و قبل از فجر به آنجا برسد و همان روز را روزه بگيرد آيا كفّاره و قضا بر او واجب است ؟ در عدم وجوب قضا اشكالى نيست . و در وجوب كفّاره اشكال است ؛ و احوط ( وجوبى ) اين است ، بلكه اقرب است .
مسأله 6 - اگر نماز عيد فطر را در اسلامبول بخواند و به تهران مسافرت كند و قبل از ظهر روز آخر ماه رمضان به آنجا برسد و هنوز افطار نكرده باشد آيا روزه بر او واجب است مانند كسى كه قبل از ظهر روز روزه به وطنش برسد ؟ ظاهر آن است كه واجب است و روزهاش از حرام و واجب تركيب نمىيابد همان طورى كه چنين نيست اگر از مسافرت ، در صورت حرمت روزه در آن روز ، حاضر شود . و احوط ( استحبابى ) براى او - قبل از رسيدن به تهران - افطار است . و آيا قضاى اين روز - كه در اسلامبول براى او عيد و در تهران روز روزه بود - بر او واجب است ؟ در آن اشكال است و اشبه وجوب آن مىباشد ، در صورتى كه آن روز را از اول آن بلكه بنابر احوط قبل از ظهر حاضر باشد .
مسأله 7 - اگر در اسلامبول عيد نمايد و زكات فطره بپردازد و قبل از غروب شب فطر ، به تهران برسد آيا ثانياً زكات فطره به درك نمودن غروب عيد بر او واجب است ؟ ظاهراً واجب نيست ، اگر چه احوط ( استحبابى ) است ، البته اگر آن را در اسلامبول نپرداخته باشد اداى آن در تهران واجب است . و اگر نماز عيد را در اسلامبول خوانده باشد ظاهر آن است كه دوباره واجب يا مستحب نمىباشد .
مسأله 8 - اگر روز فطر در اسلامبول باشد روزه بر او حرام است . و اگر به تهران سفر نمايد و فردا صبح روز عيد باشد بر او حرام است . و همچنين است حال در عيد قربان ، پس روزهاى كه بر او حرام مىباشد در يك سال چهار روز است .
مسأله 9 - اگر با هواپيمايى مسافرت كند كه حركتش مساوى حركت زمين باشد و سير آن - مخالف گردش زمين - از شرق به غرب باشد ، پس اگر اول طلوع آفتاب سفر كند ناگزير سير هواپيما دائماً اول طلوع آفتاب مىباشد و لو اينكه هزار ساعت سير نمايد ، پس آيا مسافرت با آن ، حرام است براى آنكه لازمهاش ترك نماز است ، يا جايز است و نماز ، نه به طور ادا و نه به طور قضا بر او واجب نيست ، يا فقط قضا دارد ؟ ظاهر آن است كه
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 670
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٧٠