اما اگر در اطراف مكه پرواز مىكند و نمازگزار به طور تدريجى صورتش را به طرف قبله قرار مىدهد ، نماز صحيح است .
مسأله 2 - اگر سوار هواپيمايى شود ، پس چهار فرسخ به طور عمودى پرواز نمايد ، نماز و روزهاش قصر مىباشد . و اگر مثلًا دو فرسخ به طور عمودى پرواز كند آنگاه جاذبهء زمين به طريق علمى لغو شود پس زمين دور بزند و هواپيما بدون اينكه دور بزند باقى بماند پس بعد از نصف دور مثلًا ، به زمين برگردد نماز و روزه قصر نيست . مثلًا اگر فرض شود كه هواپيما در بغداد است پس به طور عمودى پرواز نمايد و در فضا بدون اينكه به تبع زمين دور بزند باقى بماند و بعد از چند ساعتى برگردد و محل برگشتن مثلًا لندن باشد ، نمازش تمام است و مسافر نمىباشد .
مسأله 3 - اگر نماز صبحش مثلًا در تهران فوت شود و سوار هواپيما شود و بين تهران و اسلامبول را يك ساعته طى كند و نيم ساعت قبل از طلوع آفتاب به اسلامبول برسد ، نمازش بعد از آنكه قضا شده بود ادا مىباشد . و آيا در صورتى كه عسر و حرج نباشد ، مسافرت نمودن او براى آنكه نماز ادا را تحصيل نمايد ، واجب است ؟ ظاهراً چنين است .
و همچنين است نسبت به بقيهء نمازهايش . و اگر نمازش مثلًا در تهران فوت شود و با آن هواپيما مسافرت كند و نمازش را به طور قضا شروع نمايد و به جايى برسد كه وقت در آن فوت نشده باشد و از وقت آخر نمازش را درك نمايد پس اگر يك ركعت را درك كند ظاهر آن است كه ادا واقع مىشود و اگر به كمتر از يك ركعت درك نمايد در آن اشكال است . و اگر به طور قضا به نماز مغرب شروع كند پس ركعت دوم را در وقت درك نمايد سپس هواپيما برگردد و وقت در بين نمازش خارج شود ، كه وسط نمازش در وقت باشد و دو طرف نمازش در خارج وقت قرار گرفته باشد ، نماز صحيح است ، ليكن در اينكه اين نماز ادا است يا قضا تأمل است و بعيد نيست كه با درك يك ركعت ، ادا باشد . و اگر سوار هواپيما شود ، پس بعد از غروب در قضاى نماز عصر از همان روز داخل شود آنگاه به طور عمودى پرواز نمايد و آفتاب را در بين نمازش ببيند سپس پايين بيايد و آفتاب غروب نمايد ، پس هواپيما اوج بگيرد آنگاه آفتاب را ببيند و به همين صورت ، نمازش صحيح است . و بعيد نيست در صورتى كه يك ركعت متصل از وقت را درك كرده باشد ، نمازش
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 668
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٦٨