مسأله 4 - اگر جنس زوجين به جنس مخالف تغيير پيدا كند پس مرد زن شود و برعكس آن ، پس اگر تغيير مقارن نباشد حكم همان است كه گذشت و اگر تغيير مقارن باشد آيا ازدواج باطل مىشود يا هر دو بر نكاحشان باقى مىمانند ، اگر چه احكام مختلف مىشود ، پس بر مرد فعلى ، نفقه و بر زن ، اطاعت واجب است ؟ احتياط تجديد نكاح و ازدواج نكردن زن فعلى است به غير مردى كه زوجهاش بود ، مگر به طلاق به اذن هر دو ؛ اگر چه بقاى نكاحشان بعيد نمىباشد .
مسأله 5 - اگر جنس زن در زمان عدهاش تغيير يابد عده - حتى عده وفات - ساقط مىشود .
مسأله 6 - اگر جنس مرد به مخالف تغيير كند ، ظاهر آن است كه ولايت او بر صغيرهايش ساقط است . و اگر جنس زن تغيير يابد براى او ولايت بر صغار ، ثابت نمىشود ؛ پس ولايت آنها براى جدّ پدرى است و با فقدان او براى حاكم مىباشد .
مسأله 7 - اگر جنس هر يك از برادر و خواهر به جنس مخالف تغيير يابد ، انتساب آنها قطع نمىشود بلكه برادر ، خواهر و بر عكس مىشوند . و همچنين است در تغيير دو برادر يا دو خواهر . و اگر عمو تغيير يابد ، عمه مىشود و بر عكس . و دايى ، خاله مىشود و بر عكس و به همين منوال . پس اگر پسر فعلى و دختر فعلى وارث ميت باشند ، مرد فعلى دو برابر زن فعلى ارث مىبرد . و همچنين است در ساير طبقات ارث . ليكن اشكال در ارث پدر و مادر و جد و جده ، باقى مىماند ؛ پس اگر جنس پدر به مخالف تغيير يابد فعلًا نه پدر است و نه مادر . و همچنين است در تغيير جنس مادر ، پس مرد فعلى نه مادر است و نه پدر ، پس آيا به ملاحظهء حال تولد يا براى خاطر اقربيّت و اولويت ، ارث مىبرند يا ارث نمىبرند ؟ در آن تردّد است و اشبه ارث بردن است . و ظاهر آن است كه اختلاف آنها در ارث به لحاظ حال منعقد شدن نطفه است ؛ پس براى پدر در حال انعقاد نطفه دو ثلث و براى مادر يك ثلث است و احتياط ( مستحب ) مصالحه مىباشد .
مسأله 8 - اگر جنس مادر تغيير پيدا كند آيا بعد از مرد شدن به حليله پسرش محرم مىشود مانند پدر يا نه ؟ بعيد نيست ، با اشكالى كه دارد . و اگر جنس پدر تغيير يابد پس آيا
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 664
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٦٤