( مستحب ) آن است كه به اكثر آن دو اخذ شود . و احتياط ( واجب ) در سگ بستان بيست درهم است . و در سگ زراعت نزد مشهور - بنابر آنچه كه حكايت شده - قفيزى از گندم مىباشد و در روايتى آمده كه جريبى از گندم و احتياط همين است . و مسلمان مالك سگهاى ديگر غير از اينها نمىشود پس به اتلاف آن ضمانى نيست .
مسأله 6 - هر چيزى كه ملك مسلمان نمىشود مانند شراب و خوك ، اگر آن را تلف كند ، ضمانى ندارد . و آن چيزى را كه دليلى بر عدم قابليت آن براى ملك ، دلالت نكرده ، در صورتى كه داراى منفعت عقلايى باشد تملك مىشود و در اتلاف آن ضمان اتلاف است ، همانطور كه در بقيه اموال ضمان مىباشد .
مسأله 7 - آنچه را كه ذمّى مالك مىشود مانند خوك ، قيمتش نزد مستحل آن مورد ضمان است . و در جنايت بر اعضاى آن ارش ثابت مىباشد .
چند فرع
اول - اگر بر ذمّى شراب يا وسيلهاى از لهو و مانند آن را از آنچه كه ذمّى در مذهبش مالك آن مىشود تلف نمايد ،
متلف ضامن آن مىباشد و لو اينكه متلف مسلمان باشد .
و ليكن در ثبوت ضمان شرط است كه ذمّى قائم به شرايط ذمّه باشد . و از شرايط ذمّه ، استتار ( پنهان كردن ) در مانند اين چيزها است ؛ پس اگر آنها را آشكار كند و شرايط ذمّه را نقض نمايد احترامى براى آنها نيست . و اگر چيزى از اينها براى مسلمان باشد ، جانى آن را ضامن نمىباشد ؛ چه آن مسلمان ، متجاهر باشد يا مستتر .
مسأله 1 - شرابى كه جهت سركه اتّخاذ مىشود محترم است و ريختن آن جايز نمىباشد و اگر آن را تلف نمايد ، ضامن مىباشد . و همچنين موادّ وسايل لهو و قمار ، محترم است و فقط هيئت آنها غير محترم است و مورد ضمان هم نمىباشد ، مگر اينكه ابطال هيئت آنها ملازم اتلاف ماده باشد كه در اين صورت ، ضمانى نيست .
مسأله 2 - شيشه شراب و همچنين بقيه چيزهايى كه شراب در آن است ، محترم است ؛ پس در شكستن و اتلاف آنها ضمان ثابت است . و همچنين است محلهاى وسايل لهو و محفظهء آنها .