مسأله 34 - اگر دندانى كه درآورده شده ، دندان « مثغر » باشد يعنى دندان اصلى كه بعد از افتادن دندانهاى شيرى روييده مىشود در آن قصاص است . و آيا در شكستن آن قصاص است يا ديه و ارش ؟ دو وجه دارد كه اقرب اولى است . ليكن در قصاص گرفتن بايد با وسيلهاى آن را شكست تا مماثله حاصل شود مانند وسائل جديد و نبايد با چيزى آن را زد كه آن را مىشكند ؛ زيرا نوعاً مماثله حاصل نمىشود .
مسأله 35 - اگر دندان كنده شده قبل از قصاص عود كند آيا قصاص ، ساقط مىشود يا نه ؟ اشبه دومى است ولى مشهور اولى مىباشد و چارهاى از احتياط به قصاص ننمودن نيست . پس اگر دندان عودكننده ناقص و متغير باشد در آن ارش مىباشد . و اگر مثل همان كه بود عود كند چيزى غير از تعزير نيست ، مگر اينكه نقصى حاصل شده باشد كه در آن ارش است .
مسأله 36 - اگر بعد از قصاص ، دندان عود كند ، غرامت آن براى جانى بر او مىباشد ، البته بنابر سقوط قصاص مگر اينكه دندان جانى هم عود كند . و ديه را اگر به عنوان صلح گرفته باشد ، برگردانده مىشود . و اگر قصاص كند و دندان جانى عود كند مجنى عليه حق ازالهء آن را ندارد و اگر دندان مجنى عليه عود كند جانى حق ازالهء آن را ندارد .
مسأله 37 - اگر دندان بچه را بكند مدتى كه عادت جارى است كه در آن مدت روييده شود انتظار مىكشد پس اگر عود كند در آن ارش است - بنابر قول معروف - و بعيد نيست كه در هر دندانى از او ، يك شتر باشد . و اگر عود نكند ، در آن قصاص است .
مسأله 38 - قصاص در قطع ذكر ثابت مىباشد و در آن ، كوچك و لو اينكه شيرخوار باشد و كبيرى كه بزرگىاش به هر اندازه رسيده باشد و فحل و كسى كه بيضههايش كشيده شده باشد در صورتى كه به فلج در آن منتهى نشده باشد و اغلف ( ختنه نشده ) و ختنه شده ، مساوى مىباشد . و ذكر سالم به ذكر شخص عنّين و كسى كه در ذكرش فلجى مىباشد قطع نمىشود . و ذكر عنّين به سالم و فلج شده به سالم ، قطع مىشود . و همچنين قصاص در قطع حشفه ثابت است ؛ پس حشفه به حشفه قطع مىشود . و در قسمتى از آن
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 583
مساهمون: السيد الخميني
ص٥٨٣