و خواهرهاى مادرى و كسى كه به وسيلهء آنها قرابت پيدا مىكند ، قصاص را ارث نمىبرند . و بعضى گفتهاند كه زنها حق قود و همچنين عفو ندارند ؛ اگر چه به سبب پدر قرابت داشته باشند ؛ ولى اولى اشبه است .
مسأله 5 - ديه را كسى ارث مىبرد كه مال را ارث مىبرد ، حتى زوج و زوجه ، ولى برادرها و خواهرهاى مادرى ، بلكه مطلق كسانى كه به وسيلهء مادر قرابت دارند ، بنابر اقوى از ديه ارث نمىبرند ، ليكن احتياط در غير برادرها و خواهرها خوب است .
مسأله 6 - براى ولىّ ، در صورتى كه تنها باشد ، احتياط ( واجب ) عدم جواز مبادرت به قصاص است ، مخصوصاً در عضو ، مگر با اذن والى مسلمين ؛ بلكه خالى از قوت نيست . و اگر مبادرت بجويد والى حق دارد او را تعزير نمايد ، ليكن نه قصاصى بر او هست و نه ديهاى .
مسأله 7 - اگر اولياى دم بيشتر از يك نفر باشند پس اقوى عدم جواز استيفا است ، مگر اينكه همه اجتماع نمايند و ولىّ اذن دهد ، نه به اين معنى كه هر يك او را بزند ، بلكه به اين معنى كه آنها به يك نفر از خودشان اذن دهند يا كسى را وكيل نمايند . و از جمعى از فقها نقل شده كه مبادرت به آن براى هر يك از آنها جايز مىباشد و بر اذن ديگرى توقف ندارد ، ليكن حصههاى كسانى را كه اذن نداده ضامن است ، ولى اولى اقوى است . البته اگر مبادرت بجويد و استبداد كند ، قودى نيست ، بلكه حصههاى بقيه با عدم اذن ، بر او مىباشد ، و براى امام عليه السلام است كه او را تعزير نمايد .
مسأله 8 - اگر اوليا در مباشرت قتل و تحصيل اذن مشاجره نمايند ، بين آنها قرعه انداخته مىشود . و اگر بين آنها كسى باشد كه بر مباشرت ، توانايى نداشته باشد ، ليكن بخواهد كه در قرعه داخل شود تا شخص توانايى را در استيفا وكيل نمايد ، داخل نمودن او در قرعه واجب است .
مسأله 9 - براى والى مسلمين يا نايب او سزاوار است كه در وقت استيفا ، دو شاهد عادل زيرك آگاه به مواقع و شرايط استيفا را ، به جهت احتياط و جهت اقامهء شهادت اگر منازعهاى بين قصاصگيرنده و اولياى كسى كه از او قصاص شده ، حاصل شود ، احضار نمايد . و اينكه وسيلهء قصاص را آزمايش كند تا مسموم نباشد كه موجب فساد بدن ، تكه
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 568
مساهمون: السيد الخميني
ص٥٦٨