فرزند و بين آنها و همچنين بين زوج و زوجه ، توارثى مطلقاً نيست و فقط توارث به نسب و سبب صحيح نزد ما است ، يا توارث به نسب است - و لو اينكه باطل باشد - و به سبب صحيح است ، نه فاسد ، يا به نسب و سبب صحيح و به نسب و سبب فاسد است ؟ چند وجه و چند قول است كه اقواى آنها آخرى است .
مسأله 4 - اگر دو موجب ارث يا بيشتر براى يكى از آنها جمع شود با همهء آنها ارث مىبرد ، مانند مادرى كه زوجهء ميت است كه براى او سهم زوجه - از ربع يا ثمن - و سهم مادر مىباشد . و اگر مادر بميرد براى مرد سهم زوج و پسر مىباشد .
مسأله 5 - اگر دو سبب جمع شود كه يكى از آنها مانع ديگرى باشد فقط از جهت مانع ارث مىبرد ؛ مثل دخترى كه خواهر مادرى است ، پس براى او سهم دختر است نه خواهر .
و دخترى كه دختر دختر است ، پس براى او فقط سهم دختر است .
مسأله 6 - اگر براى زنى دو زوج يا بيشتر باشد - و در مذهبشان صحيح باشد - و اين زن بميرد ، ظاهر آن است كه ارث زوج يعنى نصف يا ربع بين آنها به طور مساوى تقسيم مىشود مانند ارث زوجهها از زوج . و اگر يكى از دو زوج بميرد زن سهم ربع يا ثمن را از او مىبرد . و اگر هر دو زوج بميرند زن از هر كدام از آنها سهم ربع يا ثمن را مىبرد .
مسأله 7 - اگر به سببى كه نزد آنها فاسد و نزد ما صحيح است ازدواج نمايند بعيد نيست كه حكم سبب صحيح بر آن جارى شود ، ليكن در موردى كه عليه آنها است ملزم مىشوند به آنچه كه بر خودشان لازم نمودهاند .
مسأله 8 - مسلمان با سبب فاسد ، ارث نمىبرد ؛ پس اگر با يكى از محارمش ازدواج نمايد ، به سبب اين ازدواج از همديگر ارث نمىبرند ، اگر چه فرض شود كه از روى شبهه باشد . پس اگر با مادر رضاعى يا مادر زنايى خود ازدواج نمايد ، به سبب اين ازدواج از همديگر ارث نمىبرند .
مسأله 9 - مسلمان به نسب صحيح و همچنين به نسب فاسدى كه از شبهه باشد ارث مىبرد ؛ پس اگر معتقد باشد كه مادرش اجنبى است با او ازدواج نمايد و از او داراى فرزند
تحرير الوسيله ( فارسى ) — صفحة 429
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٢٩