مقصد اول : در ارث انساب است
و انساب ، سه طبقه مىباشند :
اولى : پدر و مادر - بدون واسطه - و اولاد اگر چه پايين بروند ؛ الاقرب فالاقرب .
مسأله 1 - اگر فقط پدر وارث باشد ، مال ، به قرابت ، مال او مىباشد . و اگر فقط مادر باشد ثلث آن به عنوان فرض مال او است و بقيه هم به او رد مىشود . و اگر هر دو باشند ثلث آن به عنوان فرض مال مادر و بقيه مال پدر است در صورتى كه مادر حاجب نداشته باشد و گرنه سدس آن مال مادر و بقيه مال پدر است و اخوه در اين فرض چيزى را ارث نمىبرند اگر چه حاجب مىباشند .
مسأله 2 - اگر فقط يك پسر باشد ، مال به قرابت ، مال او مىباشد و اگر بيشتر از يك پسر باشد مساوى مىباشند . و اگر تنها يك دختر باشد نصف آن به عنوان فرض و بقيه هم به عنوان رد ، مال او است ؛ و عصبه نصيبى ندارند و خاك در دهانشان باد . و اگر دو دختر و بيشتر باشند براى اين دو دختر يا اين دخترها به عنوان فرض دو ثلث و بقيه هم به عنوان رد مىباشد . و اگر پسرها و دخترها با هم باشند ارثيه مال همهء آنها است كه براى پسر دو برابر سهم دختر مىباشد .
مسأله 3 - اگر اولاد با يكى از پدر و مادر باشد ، پس اگر فرزند ، يك دختر باشد نصف آن به عنوان فرض به آن دختر و سدس آن به عنوان فرض به يكى از پدر و مادر و بقيه به عنوان رد به آنها به طور چهار يك داده مىشود . و اگر دو دختر و بيشتر باشند چهار پنجم آن به عنوان فرض و رد مال دخترها و خمس آن به عنوان فرض و رد مال يكى از پدر و مادر ، مىباشد . و اگر فرزند ، پسر باشد - چه يكى باشد يا متعدد - سدس آن به عنوان فرض مال يكى از پدر و مادر و بقيه مال فرزند مىباشد .
مسأله 4 - اگر اولاد با پدر و مادر باشند پس اگر فرزند ، يك دختر باشد و مادر مانعى از رد نداشته باشد سه پنجم آن به عنوان فرض و رد مال دختر و دو پنجم آن به عنوان فرض و رد - نصف به نصف - مال پدر و مادر مىباشد . و اگر مادر مانعى از رد داشته باشد ، سدس آن مال مادر است و بقيهء آن بين دختر و پدر به طور چهار يك به عنوان فرض و رد