بجكم « 1 » قصد بغداد كرد ، و از بجكم و از توزون « 2 » و معزّ الدوله ، حكومت و رياست يافت ، و متموّل و توانكر شد .
و در تاريخ أبو بكر الصّولى « 3 » آمده است ، كه :
« او والى كوفه شد ، و در روزكار خلافت متّقى « 4 » ، رفيع قدر و عالى مرتبه شد ، تا بغايتى
هامش
( 1 ) . بجكم از غلامان تركى بود در خدمت ماكان بن كالى در طبرستان ، بعدها با مرداويج همدست شد ، و در جنگهاى او شركت نمود ، سپس به عراق آمد ، و در خدمت اميران دار الخلافة قرار گرفت ، و پس از جنگهاى فراوان در اهواز و واسط بر مخدومين خود غلبه نمود ، و در سال 326 ه فاتحانه وارد بغداد شد ، و خليفه او را منصب امير الامرائى داد ، و او به مدت 2 سال و 8 ماه متنفذترين امير دار الخلافة بود ، كه خليفه نيز تحت سيطره او قرار داشت ، عاقبت در سال 329 ه در هنگام شكار كشته شد . نگاه كنيد به : « الكامل فى التاريخ : حوادث سالهاى 326 تا 329 هجرى ، و اخبار الراضى باللّه و المتقى للّه » .
( 2 ) . در نسخهء اصل اين نام ( توذون ) ضبط شده كه نادرست است ، او ابو الحسين توزون از اميران ترك دار الخلافة بغداد ، در ايام المتقى باللّه عباسى است ، كه نخست از طرف ابو الحسين بريدى به رياست شرطه ( - كلانتر ) شرق بغداد ( رصافه ) ، و سپس از طرف خليفه به رياست شرطه تمامى بغداد ( محله كرخ و رصافه ) منصوب ، و در سال 313 ه به منصب امير الامرائى ارتقا يافت ، و در سال 334 ه درگذشت ، نگاه كنيد به : « الكامل فى التاريخ : حوادث سال 330 ه تا 334 ، رسوم دار الخلافة : 94 ، اخبار الراضى باللّه و المتقى للّه » .
( 3 ) . ابو بكر صولى داراى كتابى در تاريخ خلفاى بنى العباس ، از ابو العباس سفّاح تا ابن المعتزّ بوده است ، به نام كتاب الأوراق كه از ميان رفته است ، تنها بخشهايى از آن باقيمانده كه يكى از متشرقين به نام ج . هيورثدن آن را در سال 1934 م به چاپ رساند ، كه از سه بخش : اخبار الشعراء المحدثين ، اخبار الراضى باللّه و المتقى للّه ، و اشعار أولاد الخلفاء تشكيل شده است ، و در سرتاسر بخش دوم درباره بجكم و توزون و معزّ الدوله ، و حوادث اين دوران به تفصيل سخن رفته است .
( 4 ) . المتقى باللّه عباسى ، ابراهيم بن جعفر بن احمد عباسى ( 297 - 357 ه ) ، بيست و يكمين خليفه عباسى ، كه در دوران خلافت او قدرت واقعى و حكومت در دست أمير توزون تركى