هزار هزار « 1 » درهم بوده است .
و ( چنين ) « 2 » كويند كه : اول كسى كه بر زمين عشر نهاد كيقباد بود .
راوى گويد كه : ملوك فرس سواد را دوازده رستاق شمرده بودند ، و شصت طسوج حساب كرده ، و طول زمين سواد از علس « 3 » است - كه شهرى « 4 » است بر طريق و جادهء سرّ من راى « 5 » - تا عبّادان « 6 » ، و صد و بيست و پنج فرسخ است . و عرض آن از ( سر ) « 7 » پشتهء حلوان تا بعذيب « 8 » هشتاد فرسخ . چنانچ طول و عرض « 9 » در هم ضرب كنند ده هزار فرسخ
هامش
( 1 ) . در نسخهء چاپى : هزار هزار .
( 2 ) . افزوده از نسخة چاپى .
( 3 ) . كذا در تمامى نسخهها ، و ضبط درست آن در كتابهاى جغرافياى بلدان علث مىباشد . در معجم البلدان آمده است : العلث : ( بفتح اوله و سكون ثانيه و آخره ثاء مثلّثه ) و هى قرية على دجلة بين عكبرا و سامراء . ذكر الماوردى في « الاحكام السلطانيّة » أنّ العلث قرية موقوفة على العلويّين ) . شهر علث در 70 كيلومترى شمال بغداد ، و در ساحل شرقى رودخانه دجله قرار داشته است ، و به گفته مقدسى در « المراصد » شهرى آبادان و سرسبز بوده است . اين شهر تا سالهاى پايانى قرن هفتم هجرى برقرار بود ، ليكن پس از تغيير مسير رودخانه دجله در سال 640 هجرى به سمت غرب ، بتدريج از آبادانى اين شهر كاسته شد ، و در مدت كوتاهى بهمراه چند شهر ديگر در همان ناحيه ( همچون عكبرا - أوانا - بصرى ) از ميان رفت . ( بلدان الخلافة الشرقية : 72 ) .
( 4 ) . در نسخهء چاپى : كه آن شهرى .
( 5 ) . سرّ من راى يا سامرا ، يكى از شهرهاى عراق ، كه در 115 كيلومترى شمال بغداد و در مشرق رودخانه دجله قرار دارد ، و به علت آن كه مدفن امام على الهادى و امام حسن عسكرى عليهما السلام و زادگاه امام زمان ( عج ) مىباشد ، از جمله شهرهاى مقدس بشمار مىرود . اين شهر را معتصم ابن هارون الرشيد در سال 221 هجرى به پا داشت ، و تا سال 279 هجرى دار الخلافة هفت تن از خلفاى بنى العباس بود .
( 6 ) . شهر آبادان كنونى .
( 7 ) . افزوده از نسخة چاپى .
( 8 ) . در نسخهء ( 2 ) و ( 3 ) : بغداد ، و در نسخهء چاپى بعذيب ضبط شده است ، كه همو ظاهرا صحيح است ، و عذيب منطقهاى است در بصره .
( 9 ) . در نسخهء چاپى : طول او در عرض ضرب كنند .