« سخت عجيب است ، كه أهل قم اخبار قم بأسرها « 1 » ترك كردهاند ، و ايشانرا در آن كتابى نيست ، و همجنين شعرى از اشعار [ أبي ] جعفر « 2 » محمّد بن على العطار « 3 » پيش ايشان نيست ! »
و پيش او أشعار أبى جعفر از بهترين شعرها بوده ، زيرا كه او در آن معانىء لطيفه اختراع كرده ، و بر نظرآىء « 4 » خود از روذكى « 5 » و رازى « 6 » بذان شعر فآئق « 7 » شده . و أبو الفضل در حقّ او فرموده كه :
« أبو جعفر در روزكار خود ، همجو إمرىء القيس « 8 » است در روزكار خود » .
هامش
( 1 ) . يكباره .
( 2 ) . در نسخهء اصل اين نام ( جعفر بن محمد بن على العطّار ) ضبط شده است ، كه ظاهرا با توجه به تكرار كنيه ( أبى جعفر ) معلوم مىشود كه نام او ( محمد ) و كنيه او ( ابو جعفر ) بوده است .
( 3 ) . در هيچ يك از منابع موجود يادى و نامى از اين شاعر كه اديب خبرهاى همچون ابن العميد او را از معاصران خود همچون رودكى برتر دانسته ، و او را امرىء القيس زمان خود شمرده است ، نيامده است .
( 4 ) . نظرا : همرديفان .
( 5 ) . جعفر بن محمد بن حكيم بن عبد الرحمن بن آدم رودكى سمرقندى ، از شعراى مشهور فارسى زبان ، وى در سال 329 ه ق در رودك درگذشت . « لغتنامه دهخدا : رودكى » .
( 6 ) . ؟
( 7 ) . فائق : برترىيافتن .
( 8 ) . حندج بن حجر كندي ، مشهور به إمرؤ القيس ، مشهورترين شاعر قصيدهسراى عرب در دوره جاهلى ، وى در قبيله كنده به دنيا آمد ، پدرش حجر بن الحارث پادشاه قبيله بنى اسد بود ، مادرش فاطمة دختر ربيعة بن الحارث بود ، او در سال 520 م يا 497 م به دنيا آمد و در سال 130 يا 80 قبل از هجرت در راه بازگشت از نزد يوشنيانوس قيصر روم درگذشت ، گويند او نخستين عربى است كه از او شعرى رسيده است ، و نخستين شاعر عربى است كه نظم عمودى شعر را ابداع نمود كه تا كنون پابرجاست . درباره زندگانى و شعر او دهها كتاب و رساله و مقاله نوشته شده است . نگاه كنيد به : « معجم الشعراء الجاهليين : 32 » .