AE
/ پنج ، دو ديوار ديگر از اين نوع به چشم مىخورد ، اما حيوان خيالى اين ديوارها به شكل
B
/ هفت است « 1 » . اين حيوان هم چهار پا و هفت اينچ از سطح زمين بلندى دارد و فاصلهء پاهاى جلو از پاهاى عقب 17 پا و شش اينچ است ، سر اين انسان گاوتن « 2 » ايرانى را هم مىخواستهاند بشكنند ، اما ، جز دماغ حيوان ، جاى ديگرى آسيب نديده است . اين شكستگى در
B
/ هفت ترميم شده است . بالاى هركدام از چهار حيوان يادشده ، در ارتفاعى بلند ، سه سنگنبشته وجود دارد ، كه همهء حروفش از خطوط مستقيمى تشكيل شده است « 3 » . از سياحتنامههاى ديگر ، اين موضوع را مىدانيم ، كه سر حيوانهاى بزرگ ديوارهاى
A
/ پنج به طرف غرب و ديوارهاى
AE
/ پنج به طرف شرق است .
هامش
( 1 ) . منظور نگهبانان به شكل انسان گاوتن ، بر درگاه شرقى دروازهء خشايارشا است ( تختجمشيد ، لوحهء نه ) .
( 2 ) . نيبور به جاى گاوتن ، مىنويسد ، شيرتن .
( 3 ) . در جرزهاى درگاه غربى و شرقى ، روى چهارپايهء عظيم ، چهار نبشته به خط ميخى ، هركدام به سه زبان ايلامى و فارسى و بابلى قرار دارد . اين نبشتهها مىرسانند ، كه خشايارشا ساختمان اين دروازه را بهوجود آورده و يا دستكم تكميل كرده است . متن فارسى باستان در هر چهار قسمت در وسط قرار دارد ، متن ايلامى در جانب جبههء خارجى و متن بابلى نزديك به سمت داخلى . متن اين سنگنبشتهها ، كه مشابه يكديگرند ، به اين شرح است :
اهورمزدا خداى بزرگ [ است ] كه اين زمين را آفريد ، آسمان را آفريد ، مردم را آفريد ، شادى را آفريد ، هم او است ، كه خشايارشا را شاه كرد . شاهى از ميان شاهان بسيار و فرمانروايى از ميان فرمانروايان زياد .
من خشايارشا ، شاه بزرگ ، شاه كشورهايى ، كه مردمان مختلف بسيار دارد . شاه اين سرزمين دور و دراز ، پسر داريوش شاه هخامنشى .
خشايارشا شاه بزرگ گويد : به يارى اهورمزدا ، اين دروازهء همهء كشورها را ساختم ، بسيارى بناهاى ديگر ، كه زيباست ، در سراسر پارس من ساختم و پدرم ساخت . آنچه به ديده زيبا است ، ما به يارى اهورمزدا ساختيم .
خشايارشا شاه گويد : اهورمزدا مرا حفظ بپايد و شاهى مرا نگاه دارد ، آنچه من ساختم و پدرم ساخت ، اهورمزدا بپايد .