K
و
E
و
C
/ يازده و
L
و
F
و
D
/ يازده « 1 » داراى حروف پيچيدهترى هستند . پس از اين سنگنبشتهها - از نظر عمر - نوبت به سنگنبشتههاى شكل بيست و يك مىرسد و بعد چهار خط
F
/ چهارده « 2 » و سه خط
I
/ چهارده « 3 » . آيا اين خط همان خط آسورى باستان نيست ، كه تميستوكلس « 4 » در نامهء بيست و يكم خود به آنها اشاره مىكند ؟
او از دوستش تقاضاى چهار كاسه مىكند ، كه در روى اين كاسهها ، بهجاى اينكه با خط جديدى كه به دستور داريوش ابداع شده است ، نوشته باشند ، با خط آسورى باستان نوشته شده است . علاوه بر خطهايى كه به آنها اشاره شد ، چهار خط
G
/ چهارده و بعضى از خطهاى
I
/ چهارده جالب توجه است . تا جايى كه من اطلاع دارم ، همه نوشتههايى كه تاكنون به آنها اشاره كردم ناشناخته هستند و جالب توجه است ، كه در اين سنگنبشتهها نشانى از خط پارسهاى هند ، كه فرزندان ايرانيان باستان هستند ، به چشم نمىخورد « 5 » . خط پارسها را خطى باستانى مىدانند . با توجه به اينكه خطهاى موجود در تختجمشيد قديمىتر هستند ، مىتوان چنين نتيجه گرفت ، كه ايرانيها به كرات خط خود را عوض كردهاند .
يونانيها هم خودشان را در اينجا جاودانى كردهاند . اما اين كار همراه با سليقه و هنر چندانى صورت نگرفته است . چون نبشتههاى آنها روى سنگنگارهها قرار دارند و چنان بدنقر گرديدهاند ، كه از گذشت زمان آسيب بيشترى ديدهاند « 6 » .
هامش
( 1 ) . اين سنگنبشتهها به خط ايلامى و بابلى نوشته شدهاند .
( 2 ) . سنگنبشته شاپور اول به خط پهلوى ساسانى .
( 3 ) . منظور سنگنبشتهاى است به خط پهلوى .
( 4 ) . تميستوكلس -Temistokles( 460 - 525 پيش از ميلاد ) سياستمدار آتنى ، كه در سال 464 ، وقتى اردشير درازدست به سلطنت رسيد ، به دربار ايران پناهنده شد .
( 5 ) . منظور خط اوستا است .
( 6 ) . سنگنبشتههاى يونانى را يونانيها ننوشتهاند . اين سنگنبشتهها به دستور شاهان ساسانى نقر گرديدهاند و ترجمهء سنگنبشتههاى پهلوى هستند .