روز رستاخيز گامهايش را بر صراط استوار دارد . « 56 » ( 1 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : دو چيز شگفت است : سخن حكيمانه از نابخرد ، آن را بپذيريد . و سخن نابخردانه از فرزانه ، از آن درگذريد .
( 2 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : تنبل را سه نشانه است : سستى ورزد چندان كه به كوتاهى ( در انجام فرايض ) رسد و كوتاهى كند تا فرصت ( عبادت و خير ) را از دست بدهد ، و ( فرصت ) از كف بدهد تا به گناه انجامد . « 57 » ( 3 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : هر كه از به دست آوردن حلال شرم نكند به خود سود رساند و هزينهاش سبك باشد و بزرگ نمايى از او دور گردد ، و هر كه به روزى اندك از خدا خرسند باشد خدا به كردار اندك از او خرسند باشد ، و كسى كه شيفتهء جهان شود آرزويش در آن دراز گردد و خدا به اندازهء جهان دوستى او دلش را كور سازد و كسى كه به جهان شيفته نشود و آرزويش را در آن كوتاه گرداند خداوند نياموخته ، دانشش بخشد و راه نجسته به راه راستش رهنمون آيد و كور دلى را از او بزدايد و بينادلش گرداند . هان ! پس از من مردمى باشند كه دولتشان جز بر خونريزى و زورگويى قرار نگيرد و توانگريشان جز به بخل راست نيايد و محبّتشان در ميان مردم جز به پيروى از هواى نفس و سهل انگارى در دين نپايد . هان ! هر كه اين روزگار را دريابد ، و با آنكه به توانگرى تواند رسيد به درويشى بشكيبد ، و با آنكه به نامورى تواند رسيد بر گمنامى بردبارى كند ، و با آنكه تواند محبوب مردم باشد بر بدخواهى آنان شكيبايى ورزد و بدين كار قصدى ز خشنودى خدا و سراى ديگر نداشته باشد ، خدايش پاداش پنجاه دوستدار درستكار بخشد .
( 4 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : زنهار از خشوع ( و سر سپردگى ) دروغين ، و آن چنان باشد كه تن در حال خشوع به نظر آيد ولى دل سرسپرده نباشد .
( 5 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : نيكوكار نكوهيده مشمول رحمت است . « 58 » ( 6 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : گراميداشت را بپذيريد و بهترين گراميداشت تقديم عطر است كه سبكبارتر و خوشبوىتر باشد .
هامش
( 56 ) در منشور امير مؤمنان عليه السّلام به مالك اشتر هنگام ولايت او در مصر آمده است : « در كار آنان كه دستشان به تو نرسد و به ديدهء ديگران خوار آيند و مردم كوچكشان شمارند ، به دلجويى رسيدگى كن و براى كار ايشان از ياران امين و خدا ترس و فروتن خويش كسانى بگمار تا پيوسته كار ايشان را به تو گزارش دهند . آنگاه در حقّ ايشان آن گونه رفتار كن كه آن روز كه با خدايت ديدار باشد روسپيد باشى . زيرا اينان بيش از ديگر مردم به عدالت و انصاف نيازمندند ، پس در اداى حقّ هر يك از ايشان وظيفهء خود را به درگاه خداوند به درستى ادا كن . »
( 57 ) اين بيان در توصيف تنبل در پاسخ شمعون پيشتر نيز در ص 33 آمده است . - م .
( 58 ) مراد آن است كه اگر مردم شخص نيكوكارى را نكوهش كنند يا خود عقيده يا طريقت ناستودهاى نيز داشته باشد ، از جهت نيكو كارى مشمول رحمت بارى تعالى است . - م .