آرى ، مقصود از « ذكر » پيامبر خداست و ما « اهل » و خاندان او هستيم . و اين در كتاب خدا روشن است به فرمودهء او در سورهء طلاق :
فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ « ذِكْراً » رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللَّهِ مُبَيِّناتٍ
- پس اى خردمندان از خداوند پروا كنيد به راستى كه خداوند به سوى شما ذكر ( پند آموزى ) فرستاده است پيامبرى كه آيات روشنگر الهى را بر شما مىخواند « 68 » » پس « ذكر » پيامبر خداست و ما « اهل » و خاندانش . اين هم نهمين مورد .
10 . امّا دهم ، گفتهء خداى عزّ و جلّ است در آيهء تحريم :
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ
. . . الى آخرها - حرام است بر شما ( نكاح ) مادرانتان و دخترانتان و خواهرانتان . . . تا پايان آيه » « 69 » ( 1 ) به من بگوييد آيا اگر پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله زنده باشد مىتواند دختر من يا دختر پسر من يا هر كه از نسل من زاده شود براى خود به زنى گيرد ؟ گفتند : نه . ( امام ) عليه السّلام فرمود : به من بگوييد آيا مىتواند دختر يكى از شما را به زنى گيرد ؟ ، گفتند : آرى ، راوى گويد ، ( امام ) عليه السّلام فرمود : پس اين خود بيانى است بر آنكه ما « آل » ( و خاندان ) او هستيم و شما از خاندان او نيستيد و اگر از خاندان او بوديد همان گونه كه نكاح با دختران من بر او حرام است همسرى با دختران شما نيز بر او حرام مىبود ، زيرا ما از « آل » او هستيم و شما از امّت او هستيد ، پس تفاوت « آل » و « امّت » اين است كه « آل » ( و خاندان ) از اوست ولى امّت ، از آنجا كه « آل » ( و از دوده و تبار ) او نباشد ، از او نيست . اين هم دهمين ( مورد ) .
( 2 ) 11 . امّا يازدهم : گفتهء اوست ( جلّ شأنه ) در سورهء المؤمن كه از زبان مردى حكايت فرمايد :
وَ قالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمانَهُ أَ تَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ وَ قَدْ جاءَكُمْ بِالْبَيِّناتِ مِنْ رَبِّكُمْ
. . . الآية - و مردى مؤمن از آل فرعون كه ايمانش را نهان مىداشت گفت : آيا مىخواهيد مردى را بكشيد به خاطر اينكه مىگويد پروردگار من خداوند است ؟ و براى شما معجزاتى از سوى پروردگارتان آورده است ؟ . . تا پايان آيه » « 70 » . او پسر دايى فرعون بود و ( خداوند ) او را از لحاظ نسبتش « 71 » به فرعون نسبت داده و به لحاظ آيينش نسبت نداده است . و همچنين ، چون از تبار پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله هستيم از لحاظ آنكه زادهء اوييم با او خصوصيّت و ويژگى داريم و از لحاظ دينش با ديگر مردم در عموميّت هستيم « 72 » . پس اين تفاوت ميان « آل » و « امّت »
هامش
( 68 ) الطلاق ، 10 و 11 .
( 69 ) النساء ، 23
( 70 ) المؤمن ، 28
( 71 ) با توجّه به اينكه نسبت دايىزادگى نسبت مادرى است و اين مورد نيز چون نسبت عيسى عليه السّلام به مريم عليهما السّلام و چون نسبت امامان عليهم السّلام از طريق فاطمه عليهما السّلام به پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله تواند بود . - م .
( 72 ) به عبارت ديگر : وقتى گويند « آل و خاندان رسول » فقط شامل ما مىشود ولى وقتى گويند « الناس - مردم » شامل همه مردم و از جمله ما مىشود . - م .