آوردند . . . » « 62 » پس ( حقّ ) ولايت ايشان را با ( حقّ ) فرمانبردارى از پيامبر همتاى فرمانبردارى از خود قرار داد ، همان گونه كه سهم خود را با سهم پيامبر ، همتاى سهم ايشان در غنيمت و « فيء » ( فوائد عامّه ) ساخت . « 63 » ( 1 ) پس او كه خداى والاى بركت افزاى است چه اندازه نعمتش بر اين خاندان گسترده و بزرگ است . چون سخن از صدقه به ميان آمد ، خودش را عزّ ذكره از آن منزّه دانست و پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله را منزّه دانست و خاندان او را هم منزّه شمرد فرمود :
إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ
- زكات فقط براى تهيدستان و بينوايان و كارگزاران آن و دلجويىشدگان و بردگان ( ى كه مىخواهند بازخريد شوند ) و وامداران و هزينه در راه خدا و در راه ماندگان است كه فريضهء الهى است » « 64 » آيا در اين آيه چيزى مىيابى كه براى خود يا پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله يا خويشان او سهمى قرار داده باشد ؟ زيرا چون ايشان را از صدقه منزّه دانست خود را منزّه دانست و پيامبرش را منزّه دانست و خويشانش را منزّه شمرد ؟ نه بلكه بر ايشان حرام فرمود ، چه صدقه بر محمّد و خويشانش حرام است كه ( صدقه ) چرك مردمان باشد و براى آنان ( گرفتنش ) حلال نيست زيرا ايشان از هر پليدى پاك شدند ، و چون ايشان را پاك كرده و برگزيده براى ايشان همان را پسنديده كه براى خود پسنديده و همان را كه براى ايشان نپسنديده براى خود نيز نپسنديده است . [ اين هم هشتمين مورد ] « 65 » ( 2 ) 9 . امّا نهم : ما همان اهل ذكريم كه خداوند در آيات محكم كتابش فرمود :
فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ *
- پس اگر نمىدانيد از اهل ذكر بپرسيد » « 66 » . علماء گفتند : « 67 » در واقع منظورش از اين دو كلمه يهود و نصارى بودهاند . ( حضرت ) ابو الحسن عليه السّلام فرمود : آيا چنين چيزى رواست ؟ به اين ترتيب آنان ما را به دين خود فرا مىخوانند و مىگويند كه دينشان بهتر از ديانت اسلام است . مأمون گفت : اى ابو الحسن آيا شرحى مخالف با آنچه علماء مىگويند دارى ؟ فرمود :
هامش
( 62 ) المائدة ، 55 - ( دنبالهء آيهء ولايت كه توضيح دهندهء « الّذين آمنوا » است چنين است :. . . الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ- آنان كه نماز به پا مىدارند و به فقيران در حال ركوع زكات و صدقه مىدهند » كه به اتفاق مفسّران عامّه و خاصّه مراد از اين آيهء شريفه حضرت على عليه السّلام است . - م . )
( 63 ) در العيون به جاى « ولايتهم . . . » ، [ . . . طاعتهم - فرمانبردارى . . . و كذلك ولايتهم مع ولاية الرّسول مقرونة بطاعته « كما جعل سهمهم مع سهم الرّسول مقرونا بسهمه من الغنيمة » . . . - « همچنان كه سهم ايشان را با سهم پيامبر همتاى سهم خود از غنيمت قرار داد » ] آمده است ( كه جز تقدم و تأخّر ضمائر در معنى با متن تفاوتى ندارد . - م . )
( 64 ) التوبه ، 60
( 65 ) اضافهء داخل دو قلاب از العيون است .
( 66 ) النحل ، 43 و الأنبياء ، 7 .
( 67 ) در العيون آمده است [ فنحن اهل الذّكر فاسألونا ان كنتم لا تعلمون فقالت العلماء . . . - و ما اهل ذكريم پس اگر چيزى را ندانستيد از ما بپرسيد . علماء گفتند . . . ]