برگزيد . ( 1 ) نخست به خود آغاز كرد و سپس پيامبرش را ( در مرحلهء ) دوّم آورد و آنگاه ( ذى القربى ) ، خويشانش را در آنچه از غنيمت جنگى و جز آن كه خداى عزّ و جلّ براى خود پسنديده براى ايشان هم پسنديده است . و او كه ، گفتهاش حق است ، فرمود :
وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى
- و بدانيد كه از هر غنيمتى كه به دست آوريد يك پنجم آن خاص خداوند و پيامبر و خويشاوندان ( او ) است » « 56 » و اين تأكيدى استوار و فرمانى جاودانه « 57 » براى آنهاست تا روز رستاخيز ، در كتاب گوياى خداوند كه
لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ
- كه در اكنون يا آيندهاش ، باطل در آن راه نمىيابد ؛ فرو فرستاده از سوى ( خداوند ) فرزانهء ستوده است » « 58 » . ( 2 ) امّا اين كه ( در همين آيه ) فرمايد :
وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ
- و يتيمان و مستمندان » « 59 » ( هم سهمى دارند ، دائمى نيست ) زيرا چون يتيم به بلوغ برسد و يتيمى او پايان يابد از شمول غنيمت بردن خارج مىشود و ديگر او را سهمى نيست « 60 » و همين گونه است مستمند كه چون حالت مستمندى او پايان يافت ديگر سهمى از غنيمت بردن ندارد و گرفتنش بر او حلال نباشد ولى سهم خويشان تا رستاخيز براى بىنياز و نيازمندشان باقى است . زيرا هيچ كس از خدا و پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله بىنيازتر نيست و با وجود اين خداوند براى خود و پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله سهمى از آن را قرار داده و آنچه را براى خود و پيامبرش پسنديده براى ايشان نيز پسنديده است . ( 3 ) همچنين از « فيء » ( فوائد عامّه و خراج ) آنچه را براى خود و پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله پسنديد براى خويشانش نيز پسنديد همچنان كه در مورد غنيمت براى آنها مجاز فرمود ، پس ( خداوند ) به خود آغاز كرد سپس به پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله و آنگاه به ايشان رسيد و سهم ايشان را با سهم خود و سهم پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله همتا فرمود .
همين ترتيب در ( حقّ ) فرمانبردارى جارى است كه ( خداى ) عزّ و جلّ فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
- اى مؤمنان از خداوند و پيامبر و اولو الامرتان اطاعت كنيد » « 61 » كه ( عبارت را ) به خود آغاز كرد و سپس به پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله و سپس به خاندان او ( كه اولى الامر مؤيّد به كتاب و حكمتند ) و همچنين است آيهء ولايت :
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا
. . . . - همانا سرور شما خداوند است و پيامبر او و كسانى كه ايمان
هامش
( 56 ) الانفال ، 41
( 57 ) در العيون [ و اثر قائم لهم - و اثرى پابرجا براى ايشان ] آمده است ( و مراد آن است كه صفت خويشاوندى پيامبر صفتى است دائم و پابرجا كه تا رستاخيز از آل رسول عليهم السّلام سلب نمىشود . - م . )
( 58 ) فصّلت ، 42
( 59 ) الانفال ، 41
( 60 ) در العيون به جاى « نصيب » [ نصيب فيها - سهمى در آن ] آمده است .
( 61 ) النساء ، 59 .