( 1 ) حجّ خانهء خدا براى كسى كه راه و توانايى بر آن دارد واجب است ، و راه ، داشتن توشه و مركب باشد « 24 » و حج جز حجّ تمتّع روا نيست و « افراد » و « قران » كه عامّه مىكنند روا نيست « 25 » و احرام پيش از ميقات روا نيست . خداوند فرمايد :
وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ
- و همهء اعمال حجّ و عمره را براى خدا به پايان رسانيد » . « 26 » و براى قربانى ، تخم كشيده روا نيست زيرا ناقص است ولى پيچانده تخم ( اخته ) رواست .
( 2 ) جهاد همراه با امام عادل ( واجب ) است . و هر كه در دفاع از مال و بنه و جان خويش پيكار كند و كشته شود شهيد است . و كشتن هيچ يك از كافران در سرزمينى كه تقيّه در آن جارى است روا نيست مگر آنكه وى كافر يا شورشگر ( بر ضدّ اسلام ) باشد و اين در صورتى است كه بر جان خويش پرهيز نكنى . « 27 » ( احكام متفرّقه ) خوردن مال مردم خواه از مخالفان باشد يا از ديگران روا نيست . و تقيّه در سرزمين تقيّه ( به جاى خود ) واجب است . و بر كسى كه براى رفع ظلمى از خويش از روى تقيّه سوگندى خورد ، پروايى نباشد .
( 3 ) طلاق مطابق سنّت بر همان گونهايست كه خداى عزّ و جلّ و سنّت پيامبرش صلّى اللَّه عليه و آله ياد كرده و طلاق بر خلاف سنّت روا نيست و هر طلاقى كه مخالف قرآن واقع شود طلاق نباشد . و هر نكاحى كه بر خلاف سنّت صورت گيرد نكاح نباشد . بيش از چهار زن آزاد را ( به عقد دائم ) گرد مياور . و هر گاه زنى را سه بار طبق سنّت طلاق دهند بر اين شوهر حلال نيست . مگر آنكه شوهرى ديگر گرفته باشد . و امير مؤمنان عليه السّلام فرمود : از زنان سه طلاقه بپرهيزيد زيرا شوهر دارند . « 28 »
هامش
( 24 ) در العيون آمده است [ و السبيل ، الزاد و الرّاحله مع الصّحة - و راه ، توشه داشتن و مركب است با تندرستى ] .
( 25 ) حج بر سه گونه است : حج مفرد - يعنى از عمره ، و قران ( يا قارن ) - يعنى حجّى كه مقرون به سياق قربانى باشد و ( حج و عمرهء مقرون بىفاصله از يك ديگر ) ، و حج تمتع - يعنى حجّى كه در ميانهء عمره و حج ، تمتّع جويد . و لفظ « تمتّع » از آن رو آمده است كه بين عمره و حج ، تمتّع و لذّت بردن از آنچه به سبب احرام بستن حرام بوده ضمن پيوستن عمرهاش به حجّ بر حاجى حلال شود ، چنان كه آن دو شرعا چيز واحدى باشند پس اگر در بين آن دو تمتّعى حاصل شود چنان باشد كه در حجّ حاصل شده » . حجّ تمتّع چنان كه در احاديث و سنن آمده بهترين نوع حجّ است .
( 26 ) البقره ، 196
( 27 ) در العيون به جاى « اذا لم تحذر على نفسك » ، [ اذا لم تخف على نفسك و على اصحابك - در صورتى كه بر جان خويش و يارانت نترسى ] آمده است .
( 28 ) دار العيون به جاى « اتّقوا المطلّقات ثلاثا » ، [ اتّقوا تزويج المطلّقات ثلاثا - از نكاح زنان سه طلاقهء خود بپرهيزيد ] آمده است ( و مراد تجديد نكاح شوهر پيشين با زن سه طلاقهء سابق خود است قبل از آنكه آن زن شوهر ديگرى كرده و از او هم طلاق گرفته باشد كه اين شوى دوّم را محلّل گويند . - م . )