56 - دانش / هوس / ( الحكمة الهوى ) 57 - سنگين منشى / سبكسرى / ( الوقار الخفّة ) 58 - نيكبختى / بدبختى / ( السّعادة الشّقاء ) 59 - توبه / اصرار بر گناه / ( التوبة الاصرار ) 60 - خويشتن دارى و دقت / سهل انگارى / ( المحافظة التهاون ) « 100 » 61 - خداخوانى / سرپيچى از دعا / ( الدّعاء الاستنكاف ) 62 - فعّاليّت / تنبلى / ( النّشاط الكسل ) 63 - شادمانى / اندوه / ( الفرح الحزن ) 64 - همگرايى / پراكندگى / ( الالفة الفرقة ) 65 - جوانمردى / تنگ نظرى / ( السّخاء البخل ) 66 - سرسپردگى / خودبينى / ( الخشوع العجب ) 67 - سخن به دل نهفتن / سخن چينى / ( صون الحديث « 101 » النميمة ) 68 - آمرزش خواهى / فريفتگى / ( الاستغفار الاغترار ) 69 - زيركى / حماقت / ( الكياسة الحمق ) « 102 » ( 1 ) اى هشام ، اين خصال ( خرد ) جز در نبىّ يا وصىّ يا مؤمنى كه خداوند او را به ايمان آزموده گرد نيايد . « 103 » و امّا ديگر مؤمنان هيچ يك از اين حال بيرون نيستند كه از پارهاى از سپاه خرد بهره دارند تا خردشان كمال يابد و از چنگ سپاه نادانى برهند و در آن هنگام در بلندترين پايگاه با پيامبران و اوصياء عليهم السّلام باشند . خدا ما و شما را به فرمانبردارى خويش توفيق دهد .
( 2 )
از سخنان حكمتبار آن امام عليه السّلام
از آن امام عليه السّلام روايت شده است كه فرمود : نماز نافله براى هر مؤمنى وسيلهء نزديكى به
هامش
( 100 ) در پارهاى نسخهها ، [ المخالفة - نقيض « المحافظة » ] آمده است .
( 101 ) در پارهاى نسخهها [ صدق الحديث - راست گفتارى ] آمده است .
( 102 ) پيداست تعدادى كه به تفصيل آمده و با « خير و شر » ( 70 ) مىشود كمتر از آن است كه به اجمال در آغاز گفته شده ( يعنى 75 ) ( و شايد بقيّه از قلم كاتبان افتاده باشد . ) در الكافى تا هفتاد و هشت شماره نام برده شده ولى پارهاى مكرّر است : ( اضافات كتاب كافى عبارت است از : مؤاسات - منع . صدق - كذب . حق - باطل . امانت - خيانت .
شهامت - بلادت . صلاة - اضاعه . صوم - افطار . جهاد - نكول . حج - نبذ الميثاق . ستر - تبرّج . تهيئه - بغى . بركة - محق . و در عوض شمارههاى 22 و 24 و 28 و 48 و 66 اين كتاب را ندارد . - م . )
( 103 ) در پارهاى نسخهها به جاى « لا تجمع » ، [ لا تجتمع - جمع نگرديده ] آمده است .