ميانهء مردم چيزى سختتر از يقين تقسيم نشده « 57 » و پارهاى از مردم در يقين از ديگران محكمترند و پارهاى در مصيبت بردبارتر و بر فقر و بيمارى و ترس شكيباتر ، و اين همه از يقين است .
( 1 ) و فرمود عليه السّلام : به راستى ، توانگرى و چيرهدستى در گردشند و چون به جايگاه توكّل رسند در آن مأوى گيرند .
( 2 ) و فرمود عليه السّلام : نيكخويى از ديانت است ، و روزى را بيفزايد .
( 3 ) و فرمود عليه السّلام : خوى دو گونه است : يكى خويى به نيّت و ديگرى به سرشت . عرض كردند : كدام يك برتر است ؟ حضرتش عليه السّلام فرمود : به نيّت ، زيرا صاحب سرشت بر خميرهاى سرشته شده و جز آن نتواند بود ولى صاحب نيّت خود را از روى قصد به ( خوى ) طاعت واداشته و بر آن شكيبايى كرده است ، پس اين برتر باشد .
( 4 ) و فرمود عليه السّلام : شتاب بهم پيوستن دلهاى نيكان ، هنگامى كه يك ديگر را ملاقات كنند ، هر چند به زبان خويش اظهار دوستى نكنند ، مانند شتاب آميزش آبهاى آسمان به آب رودخانههاست .
و به راستى دورى دل تبهكاران از يك ديگر ، هنگامى كه با هم ملاقات كنند ، هر چند به زبان اظهار دوستى كنند ، مانند دورى چهار پايان از مهرورزى به يك ديگر است ، هر چند در يك آخور علوفه خورند .
( 5 ) و فرمود عليه السّلام : سخاوتمند كريم كسى است كه مالش را در حقّ خدا صرف كند .
( 6 ) و فرمود عليه السّلام : اى اهل ايمان و رازداران ( اهل بيت ) هنگامى كه فراموشكاران در غفلتند شما بينديشيد و به ياد خدا باشيد .
( 7 ) مفضّل بن عمر « 58 » گفت : از ابى عبد الله عليه السّلام در بارهء « حسب » پرسيدم : حضرتش عليه السّلام فرمود : ( حسب ) مال است . عرض كردم : پس كرم چيست ؟ حضرت عليه السّلام فرمود : تقوى .
عرض كردم : پس سرورى و بزرگوارى چيست ؟ امام عليه السّلام فرمود : سخاوت . واى بر تو ، آيا نديدى حاتم طائى « 59 » چگونه به سرورى قوم خود رسيد ؛ آنكه از ديدگاه موضع دودمانى ، نژادهترين فرد قوم نبود .
( 8 ) و فرمود عليه السّلام : مردانگى دو گونه است : مردانگى در حضر و مردانگى در سفر . امّا مردانگى
هامش
( 57 ) در پارهاى نسخهها به جاى « و لم يقسم » ، [ و لم يقم - اقامه نشده ] و در الكافى [ و ما قسم في الناس شىء اقلّ من اليقين - بين مردم چيزى كمتر از يقين تقسيم نشده ] آمده است .
( 58 ) مفضّل بن عمر ، معروف است و شرح حالش پيشتر گذشت .
( 59 ) حاتم بن عبد اللَّه طائى ، سخاوتمندى بود كه در جود و كرم به دو مثل زدهاند و مردى دلير و شاعر نيز بود . اخبار حاتم در كتابهاى اغانى و عقد الفريد و المستظرف و ديگر كتب آمده است . پسرش عدى بن حاتم از اصحاب پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و از خواصّ اصحاب امير مؤمنان عليه السّلام بود و شرح حالات و گفتار او در حضور معاويه پس از شهادت حضرت على عليه السّلام مشهور و در زندگينامهها و تاريخها نگاشته شده است .