سالم نماند ، و هر كه سالم نماند گرامى نشود و هر كه گرامى نشود پايمال « 3 » گردد و هر كه پايمال شود « 4 » سزاوار سرزنش باشد و هر كه چنين باشد شايستهتر آن است كه پشيمان شود . ( 1 ) اگر توانى ( رفتارى داشته باشى ) كه شناخته ( و زبانزد ) نشوى همان كن ، و بر تو زيانى نباشد كه مردمت نستايند . تو را ، در صورتى كه نزد خدا ستوده باشى زيانى نكند كه نزد مردم نكوهيده باشى . ( 2 ) به راستى امير مؤمنان عليه السّلام مىفرمود : « در زندگى خيرى جز براى يكى از اين دو ( گونه ) مرد نيست : مردى كه هر روز كار نيكى در فزايد و مردى كه با توبه براى مرگش « 5 » تداركى بيند » . ( 3 ) اگر توانى از خانهء خويش برون نيايى ( و با نااهلان نياميزى ) همان كن ؛ و در صورت بيرون آمدن ، بر تو واجب است كه غيبت نكنى و دروغ نگويى و حسد نورزى و ريا و ظاهر سازى نكنى و تملّق نگويى . صومعهء مسلمان همان خانهء اوست كه نفس و ديده و زبان و عورت خود را در آن بازداشت مىكند . ( 4 ) به راستى هر كه نعمت خدا را به دل بشناسد پيش از آنكه سپاسش را بر زبان آرد مستوجب فزونى نعمت از جانب خدا باشد .
( 5 ) سپس ( امام ) عليه السّلام فرمود : چه بسا فريب خورده به نعمتى كه خدايش ارزانى فرموده است و چه بسا كسى كه به پردهپوشى خدا بر خويش غافلگير شده و چه بسا كسى كه بر ستايش مردم نسبت به خود فريفته شده است . ( 6 ) به راستى ، من براى هر يك از افراد اين امّت كه حقّ ما را نشناختهاند اميد نجات دارم ، جز براى سه كس : همنشين سلطان ستمگر ، صاحب هواى نفس و فاسق آشكار . ( 7 ) دوستى برتر از ترس است . به خدا سوگند كسى كه دنيا را دوست بدارد و دوستدار غير از ما باشد خدا را دوست ندارد ، و هر كه حقّ ما را بشناسد و ما را دوست بدارد در واقع خدا را دوست مىدارد . ( 8 ) به دنبال باش و سر كرده مباش . ( 9 ) پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : هر كه بترسد زبانش در بند است .
( 10 )
كوتهسخنان امام ( صادق ) عليه السّلام در تفصيل اين معانى
( 11 ) امام صلوات اللَّه عليه فرمود : هر كه از پيش خود منصفانه به مردم حق دهد مردم راضى باشند كه او داور ديگران شود .
( 12 ) و فرمود عليه السّلام : آنگاه كه روزگار ، زمانهء ستم و مردمش اهل نيرنگ باشند اعتماد به هر كسى درماندگى است . « 1 » ( 13 ) و فرمود عليه السّلام : چون بلا بر بلا فزايد ( نشانهء ) رهايى از بلا باشد .
( 14 ) و فرمود عليه السّلام : اگر خواهى بدانى كه دوستت در دوستى چه قدر درست است او را به
هامش
( 3 ) در پارهاى نسخهها به جاى « تهضّم » در هر دو مورد ، [ يهضم - مورد ظلم و ستم قرار گيرد ] آمده است .
( 4 ) در پارهاى نسخهها به جاى « تهضّم » در هر دو مورد ، [ يهضم - مورد ظلم و ستم قرار گيرد ] آمده است .
( 5 ) در پارهاى نسخهها به جاى « يتدارك منيّته بالتّوبة » ، [ . . . سيّئته بالتّوبة - گناهش را به توبه جبران كند ] آمده است .
( 1 ) در پارهاى نسخهها به جاى « فالطّمأنينة الى كلّ احد عجز » [ فلا طمأنينة الى كل احد - پس به هر كسى اعتماد نباشد ] آمده است .