( 1 )
امّا آنچه از تخم ( پرندگان ) خوردنش حلال است
هر تخمى كه دو سرش متفاوت ( و بيضوى ) است خوردنش حلال و هر كدام دو سرش برابر باشد خوردنش حرام است .
( 2 )
آنچه از شكار دريا خوردنش حلال است
از انواع ماهى آنچه پوست زبر دارد « 9 » خوردنش حلال است و آنچه پوست زير ندارد خوردنش حرام است .
( 3 )
آنچه از نوشابهها كه رواست
همه گونه نوشابه كه زيادش تغييرى در عقل پديد نياورد ( و مستى ندهد ) نوشيدنش مانعى ندارد و هر چه زيادش تغييرى در عقل پديد آورد اندكش نيز حرام است .
( 4 )
آنچه از پوشاك كه رواست
هر چه از زمين برويد پوشيدن و نماز گزاردن در آن رواست و پوشيدن پوست و پشم و موى و كرك هر حيوان حلال گوشت كه تذكيه « 10 » شده باشد مانعى ندارد و هر چند پشم و موى و پر و كرك از مردهء تذكيه شده ( مذبوح ) يا از جاندار گرفته شده باشد . « 11 »
( 5 )
امّا نكاحهاى حلال
چهار گونه است : نكاح با ميراث ( بردن ) ، نكاح بىميراث ، نكاح به تملّك و نكاح به حلال كردن مالك مملوك خود را بر ديگرى . « 12 »
هامش
( 9 ) از آنجا كه سبب احساس زبرى در پوست ماهى وجود فلس است ، اعم از فلسهاى درشت و مرئى و فلسهاى ريز و نامرئى ( و ميكروسكوپى ) كه چون در خلاف جهت قرارگرفتن آنها دست بر پوست ماهى كشيده شود احساس زبرى مىشود توان گفت كه ماهيهاى فلسدار حلال و بىفلس حرامند . - م .
( 10 ) مراد از « تذكيه » ذبح شرعى است و در مورد حيوانات آسيب ديده و زخمى آن است كه پيش از مرگ حيوان به آن برسند و با آداب شرعى سرش را ببرند چنان كه خون كافى از بدن حيوان خارج شود . بيان امام عليه السّلام مأخوذ از آيهء شريفه سوم از سورهء مائده است كه فرمايد :إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ . . .( 11 ) مراد اين است كه خواه اوّل حيوان را ذبح كرده و سپس پشمش را چيده باشند يا در زندگى حيوان پشم چينى كرده باشند . - م .
( 12 ) مراد از نكاح با ميراث ، نكاح به عقد دائم است كه طرفين از يك ديگر ارث مىبرند و نكاح بىميراث نكاح منقطع يا متعه است كه طرفين از يك ديگر ارث نمىبرند و سوّمى تملّك عين كنيز است و چهارمى استفاده از منفعت كنيز است كه مالكش او را براى تمتّع در اختيار ديگرى مىگذارد . - م .