بالا رفتن از پلّكان و هماغوشى با پير زنان .
( 1 ) زنان سه گروهند : يكى به سود توست ، و يكى هم ترا سود و هم زيان دارد و يكى به زيان توست و سوديت ندارد آن كه به سود توست همسرى است دوشيزه ، امّا آن كه تو را هم سود و هم زيان دارد زنى است بيوه ، و امّا آن كه به زيان توست و سوديت نيارد زنى است كه از ديگرى فرزندى به دنبال دارد .
( 2 ) سه چيز اگر در كسى باشد او را سرورى دهد : فرو خوردن خشم ، و گذشت از بدكار و صلهء رحم به جان و مال .
( 3 ) سه چيز را سه چيز ديگر ناگزير است : اسب بادپاى را سكندرى خوردن ، و شمشير برّان را كند شدن و بردبار را لغزيدن .
( 4 ) شيوايى سخن در سه چيز باشد : به معنى مطلوب نزديك شدن ، و از كلام بيهوده دورى جستن و با لفظ اندك معنى بسيار رساندن .
( 5 ) رستگارى در سه چيز است : ( اينكه ) زبانت را از زيان زدن به خود باز دارى « 7 » و در خانهء خويش در گنجى « 8 » و بر خطايت پشيمان شوى .
( 6 ) نادانى در سه چيز است : در عوض كردن دوستان و ابراز مخالفت بىدليل و تجسّس در آنچه سودى ندارد .
( 7 ) سه چيز است كه در هر كس باشد به زيان اوست : مكر ، پيمانشكنى و تجاوز : و اين است گفتهء خدا كه :
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
- و بدسگالى جز به صاحب آن باز نمىگردد » « 9 » .
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ
- پس بنگر كه پايان مكرشان چه شد ، كه ايشان و قومشان را همگى ، نابود كرديم » « 10 » و فرمود عزّ و جلّ :
فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ
- و هر كه پيمان شكند هر آينه بر زيان خود شكسته باشد . » « 11 » و فرمود :
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا
- اى مردم بدانيد كه سركشىتان به زيان شماست ؛ بهرهورى ( كوتاهى از ) زندگانى دنياست . » « 12 » » ( 8 ) سه چيز مرد را از جستجوى پايگاههاى و الا باز دارد : كوتاهى همّت ، كم چارگى و سستى رأى .
هامش
( 7 ) به تعبير ديگر : نگذارى زبان سرخ سر سبزت را بر باد دهد . - م .
( 8 ) متن « يسعك بيتك » يعنى خانهات گنجايش تو را داشته باشد ، و مراد اين است كه به آنچه دارى خرسند باشى و پا از گليم خود درازتر نكنى و نيز ممكن است مراد اين بوده باشد كه بيشتر ملازم خانه باشى و در زمان لزوم تقيّه به جاهايى نروى كه در مظانّ تهمت قرار گيرى .
( 9 ) الفاطر ، 43
( 10 ) النّمل ، 51
( 11 ) الفتح ، 10
( 12 ) يونس ، 23