را توصيف كرده ولى خود خلاف آن را به كار بسته باشد . « 27 » ( 1 ) و فرمود عليه السّلام : بر شماست كه به پارسايى و كوشايى و راستگويى بپاييد و امانت را به صاحبش ، خواه نكوكار باشد يا تبهكار ، باز پردازيد كه اگر ( در مثل ) قاتل على بن ابى طالب عليه السّلام امانتى به من سپارد به وى باز پردازمش . « 28 » ( 2 ) و فرمود عليه السّلام : صلهء ارحام كردارها را بپالايد و اموال را بيفزايد و بلا را بگرداند و حساب را آسان كند ، و عمر را فزون سازد . « 29 » ( 3 ) و فرمود عليه السّلام : اى مردم ، به راستى ، شما در اين دنيا آماج تيرهاى اجل هستيد ، و هيچ يك از شما روزى نو از عمر خويش را جز با سپرى شدن روزى ديگر از مهلتش در پيش نگيرد ، كدامين لقمهايست كه گلوگير نباشد ؟ يا كدام جرعهايست كه در گلو نشكند ؟ آنجاى را كه بدان مىرويد به وسيلهء اين جا كه از آن مىكوچيد اصلاح و آباد كنيد ، زيرا امروز غنيمت ( خير ) است و فردا را ندانى از آن كيست ! . مردم جهان مسافرانند و در سراى ديگر گره از بار خويش باز كنند . ( نياكان و ) ريشههاى ما از بين رفتند و ما شاخسارهاى آنانيم . شاخه را پس از قطع ريشه چه بقايى باشد ؟ كجايند آنان كه از ما ديرزىتر و بلند آرزوتر بود ؟ ! اى آدميزاده آنچه نتوانى از خود بازش دارى تو را در گرفت و آنچه باز نيايد ( عمرت ) از دستت برفت . زيستن بىهدف را زندگى مشمار ، تو را چه نصيبى ( از آن ) است جز آنكه به مرگت بكشاند و به اجلت نزديكتر كند ؟ چنان كه گويا تو دوستى از دست رفته و سايهگونهاى نابودشدهاى . تو خود را باش و از جز آن بگذر و از خدا مدد خواه تا ياريت دهد . « 30 » ( 4 ) و فرمود عليه السّلام : هر كه احسان چنان كند كه با او كردهاند ، پاداشى سربهسر داده و هر كه دو چندان كند سپاسگزارى كرده و هر كه سپاس گزارد ، كريم است . و هر كه بداند هر احسانى كند به خود كند ( و ذخيرهء ديگر سراى خود اندوزد ) مردم را ناسپاس نشمرد و بيش مهرى آنان را نخواهد .
سپاسمندى ديگران را بر آنچه خود به خويشتن كرده و با آن آبرويت را نگهداشتهاى از آنان مخواه و بدان كه نياز خواه آبرويش را از خواهش آورى به نزد تو حفظ نكرده است پس تو آبرويت را از رد كردن ( و دريغ داشتن بر ) او نگاهدار .
( 5 ) و فرمود عليه السّلام : به راستى ، خداوند بندهء مؤمن خود را با آزمون مورد لطف قرار دهد همان گونه كه سفر كرده با فرستادن رهاوردى به خانوادهاش لطف كند ، و او را از گزند جهان حمايت كند همان گونه كه پزشك از بيمار حمايت كند .
هامش
( 27 ) كلينى رحمه الله در الكافى ، ج 2 ص 200 ، اين روايت را با اسنادش از ( امام ) صادق عليه السّلام آورده است .
( 28 ) از امام صادق عليه السّلام نيز بيانى نزديك به همين مضمون در لزوم امانت پردازى در همين كتاب ص 380 آمده است . - م .
( 29 ) كلينى رحمه الله در الكافى ، ج 2 ص 150 اين روايت را آورده است . « كردارها را بپالايد » يعنى اعمال را در كسب ثواب بپرورد و پاكيزه و پذيرفتنى سازد .
( 30 ) در پارهاى نسخهها به جاى « يعنك » ، [ يغنك - تا بىنيازت سازد ] آمده است .