بر نافرمانان و گناهكاران با مرگهاى ناگهانى شب و روز ، چنان شبيخونى كه راه نجات و پناهگاه و گريزگاهى ندارد . ( 1 ) پس اى مؤمنان ، از شبيخون خدا چنان كه پرهيزگاران مىترسند ، بترسيد ، زيرا خداوند مىفرمايد :
ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ
- اين ( آرامش ) براى كسى است كه از ايستادن [ در محشر به هنگام حساب ] در پيشگاه من بترسد ، و از هشدار من بهراسد » « 2 » . پس از رونق و شكوه دنيا و فريبها و گزندهاى آن بترسيد و سرانجام زيانبخش گرايش به آن را به ياد آريد زيرا آرايش آن فتنه و مهرورزيدن بدان گناه است .
( 2 ) و بدان ! واى بر تو اى آدميزاده كه شكمبارگى « 3 » و پرخورى و سرمستى و فريفتگى به ملك ( اعمّ از مالدارى يا حكومت ) از چيزهايى است كه ( آدمى را ) از كردار باز مىدارد و كند رفتار مىكند و ياد خدا را فراموشش مىسازد و از نزديك بودن مرگ غافلش مىدارد چنان كه گويى گرفتار جهاندوستى از مستى مى عقل باخته است . ( 3 ) به راستى مرد خدا انديش از او مىترسد و براى او كردار مىكند كه نفس خود را تمرين دهد و به گرسنگى آموخته كند تا به انباشتگى ميل نكند ، و اسبان را براى مسابقه ( نيز ) اين چنين لاغر ميان كنند . « 4 » ( 4 ) پس اى بندگان خدا ، از خدا بپرهيزيد چون پرهيز آرزومند به پاداش او و ترسان از كيفر او .
به درستى كه در پيشگاه خداوند حجّت با شما تمام شده و بهانه از كفتان به در رفته كه او شما را ( هم ) تشويق كرده و ( هم ) بيم داده است ، ولى شما نه بدان پاداش ارجمندش كه تشويقتان كرده مشتاقيد و كردار مىكنيد و نه از كيفر شديد و شكنجهء دردناكش كه شما را از آن ترسانده مىترسيد .
( 5 ) به درستى ، خداوند در كتاب خود به شما خبر داده است كه :
فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ إِنَّا لَهُ كاتِبُونَ
- هر كس كه از كارهاى شايسته انجام دهد و مؤمن باشد ، در برابر كوشش او ناسپاسى نخواهد شد و ما نويسندهء [ كار و كردار ] او هستيم » . « 5 » سپس در كتابش براى شما مثلها زده و آياتى آورده تا از رونق و جلوهء زندگى دنيا بپرهيزيد و فرموده است :
إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ
- به حقيقت اموال و فرزندان شما مايهء آزمون [ و دردسر ] ند ، و
هامش
( 2 ) ابراهيم ، 14
( 3 ) در پارهاى نسخهها به جاى « قسوة البطنة و كظّة الملأة » ، [ نشوة البطنة و فترة الميلة - سرمستى شكمخوارگى و بيمارى پراشتهايى ] آمده است .
( 4 ) تضمير الخيل : روش برنامه ريزى خوراك و تعليف اسب مسابقه است كه طبق برنامهاى چهل روزه نخست پروارش كنند و آنگاه از علف بازش دارند تا لاغر ميان و ساخته بدن شود . ( و مراد آن است كه براى مسابقه در راه آخرت نيز بايد پيكر را كه مظهر نفس امّاره است نزار و آماده ساخت كه به گفتهء سعدى :اسب لاغر ميان به كار آيد * روز ميدان نه گاو پروارىو نيز گويد :اندرون از طعام خالى دار * تا درو نور معرفت بينى .- م . )
( 5 ) الأنبياء ، 94