را زير دست نشاند و فردا مردمانى را به دوزخ براند . پس در همين ( نكته ) براى هشيار « 3 » دل آگاه عبرتى و آزمايشى و موجب بازدارندهاى است . ( 1 ) پس اين رويدادها كه هر روز و هر شب براى شما پيش مىآيد از تيره فتنهها « 4 » و حوادث نوبه نو و روشهاى ستمگرانه و ناگواريهاى روزگار و هراسناكى سلطان و افسونگرى شيطان ، دلها را از آهنگ خود باز دارد « 5 » و از ( فيض بردن از ) هدايت موجود « 6 » ( و امام و رهنماى حاضر ) و شناختن اهل حقّ مانع آيد ، مگر اندك كسانى كه خداوند عزّ و جلّشان نگه مىدارد ، و هيچ كس دگرگونى روزگار و تغيير حالات و نتيجهء گزند فتنههايش را به درستى نداند مگر آنكه خدايش نگهدارد و به راه هدايت رود و جادّهء ميانه ( و راست ) را بپيمايد ، سپس در اين رهسپارى از زهد و پارسايى مدد جويد و بسيار بينديشد و از عبرتها پند گيرد و ( از گناه ) بازايستد و به خرّمى و طراوت زودگذر دنيا بىعلاقه باشد و از لذّتهاى آن چشم پوشد و به نعمت جاودانهء آخرت رغبت ورزد و تمام كوشش خود را برايش به كار برد و نگران مرگ ، و دشمن همزيستى با گروه ستمگران باشد . در اين صورت به جهان با ديدهاى روشن « 7 » و نظرى تيز و حقيقت شكاف بنگرد و به فتنههاى نو به نو و بدعتهاى گمراهكننده و ستم شاهان ستمكار با دلى بينا و آگاه نظر كند . ( 2 ) به جان خودم شما از كارهاى گذشتهء دورانهاى پيشين چندان فتنههاى انبوه و آلودگيهاى آنها را پشت سر گذاشتهايد كه براى كناره جستن از گمراهان و بدعتگزاران و اهل جور و فساد به ناحق در زمين ، بتوانيد از آن دليل گيريد . پس از خدا يارى جوييد و به طاعت او و فرمانبردارى از آنكو « 8 » فرمانبردارى از او شايستهتر از فرمان بردن از كسى است كه ( اينك ) پيرويش مىكنند « 9 » و فرمانش را مىبرند ، بازگرديد .
( 3 ) پس زنهار ، زنهار ، پيش از پشيمانى و افسوس و رفتن بدان سراى به پيشگاه خداوند و ايستادن در برابر او ( به حساب ، چارهاى انديشيد ) . به خدا سوگند كه هرگز هيچ مردمى از آبشخور نافرمانى خدا جز به سوى عذاب او روانه نشدند و هرگز مردمى دنيا را به آخرت ترجيح ندادند مگر آنكه سرانجامشان سياه و سرنوشتشان تباه شد . شناخت خدا « 10 » و عمل به طاعت او جز دو همزاد
هامش
( 3 ) در پارهاى نسخهها به جاى « لمنتبه » [ لمتنبّه - تنبيه شده و عبرت آموخته ] آمده است .
( 4 ) در پارهاى نسخهها به جاى « مظلمات الفتن » [ ملمّات الفتن - فتنههاى ناگوار ] و در امالى [ مضلّات الفتن - فتنههاى گمراهكننده ] آمده است .
( 5 ) در پارهاى نسخهها به جاى « لتثبط القلوب » ، [ المبطة القلوب - بازدارندهء دلها ] و در پارهاى ديگر و نيز در امالى [ ليذر القلوب عن تنبيهها - كه دلها را از هشيارشدنشان باز مىدارد ] آمده است .
( 6 ) در متن « عن موجود الهدى » كه اضافه صفت به موصوف است و در امالى [ عن وجود الهدى - از وجود هدايت ] آمده است .
( 7 ) در پارهاى نسخهها و نيز در الروضة به جاى « به عين نيّرة » ، [ به عين قرّة - به ديدهاى آرام گرفته و بىاضطراب ] آمده است .
( 8 ) مراد خود امام سجّاد عليه السّلام است . - م .
( 9 ) مراد حاكم جائر زمان است . - م .
( 10 ) در پارهاى نسخهها و نيز در مجالس مفيد به جاى « و ما العلم بالله » [ و ما العزّ باللَّه - قايل بودن و متكى بودن به سلطه و عزّت خدا ] آمده است .