( 1 ) و فرمود عليه السّلام : چيزها بر دو گونهاند : چيزى كه از آن ديگرى است و در گذشته روزى من نشده و در آينده هم آرزويش را ندارم و چيزى كه اگر آسمان را به زمين دوزم تا زمانش نرسد ، نصيبم نگردد . پس براى كدامين يك از اين دو عمر خود را تلف كنم ؟ ( 2 ) و فرمود عليه السّلام : به راستى ، مؤمن چون بنگرد عبرت گيرد و چون خاموش ماند بينديشد ، و چون سخن گويد ذكر كند ، و چون توانگر شود سپاس گويد و چون سختى و شدّتيش رسد بشكيبد ، او زود رضا و دير خشم است ، از خدا به ( نعمت ) كم خرسند است و به ( محرومى ) بسيار خشم نيارد ، با ارادهء خير به حدّ ( و نهايت مطلوب ) نيّتش ( كه به مراتب بيش از آن است ) نرسد ، آهنگ خير بسيار دارد و ( فقط ) به پارهاى از آن ( توانايى مىيابد ) و عمل مىكند و بر آنچه از كار خير كه از دست داده افسوس مىخورد كه چرا نكرده است . ( 3 ) و منافق ، چون بنگرد سرگرم ( و سر به هوا ) است و چون خاموش ماند در بيخبرى است و چون سخن گويد ياوه بافد و چون توانگر شود سركشى كند و چون به سختى افتد زبونى نمايد ، زود خشم و دير رضاست ، از ( نعمت ) كم خدا در خشم شود و زيادش خرسندش نسازد ، آهنگ شرّ بسيار دارد ( و فقط مجال انجام ) برخى از آن را مىيابد و بر آن شرارت كه از كفش رفته ( و نتوانسته انجام دهد ) افسوس مىخورد كه چرا نكرده است .
( 4 ) و فرمود عليه السّلام : دنيا و آخرت دو دشمن جنگنده و دو راه جداشوندهاند ، هر كه دنيا را دوست بدارد و از پى آن رود آخرت را دشمن دارد و با آن بستيزد ، مثل آن دو مثل خاور و باختر است و رهرو ميان آن دو به يكى از آنها نزديك نمىشود ، مگر آنكه ( به همان اندازه كه به يكى نزديك شده ) از آن ديگرى دور شود .
( 5 ) و فرمود عليه السّلام : هر كه از وعيد ( تهديد به عذاب ) بترسد ، دور ( يعنى پاداش آخرت ) به او نزديك شود ( 6 ) و هر كه از خوراك دنيا سير نشود هر آنچه گرد آورد او را بسنده نباشد ، ( 7 ) و هر كه براى دنيا بكوشد ( دنيا ) از دستش برود ، و هر كه از آن كناره جويد ( دنيا خود ) نزدش آيد . به راستى ، دنيا سايهاى است كه تا مدّتى مقرّر گسترده است . خدا رحمت كند بندهاى را كه ( چون ) سخن حكيمانهاى را بشنود به دل سپارد و ( چون ) به راه رستگارى دعوت شود فراز آيد و دست به دامن رهبرى نجاتبخش زند و نجات يابد ، خالصانه ره سپارد و صالحانه كردار كند ، ذخيرهاى [ از پيش ] فرستد و از آنچه پرهيز داده شده دورى كند ، تيرى بر هدف زند [ و جايزهاى به دست آرد ] ، با هواى خويش بستيزد و آرزو را دروغ شمارد ، شكيبايى را مركب نجات و تقوى را ساز و برگ وفات سازد ، راه هموار و جادّهء روشن را بپيمايد و فرصت را غنيمت داند و بر مرگ پيشدستى كند و از كردار توشه برگيرد .
( 8 ) امام عليه السّلام به مردى فرمود : شما چگونهايد ؟ گفت : اميدواريم و بيمناك . پس حضرتش فرمود : كسى كه به چيزى اميد دارد ، بجويدش و كسى كه از چيزى بيم دارد از آن بگريزد . من
تحف العقول عن آل الرسول ( ص ) ( رهاورد خرد ) ( فارسى ) — صفحة 209
مساهمون: ابن شعبة الحراني
ص٢٠٩