( 1 ) و فرمود عليه السّلام : دانش زمامدار است و كردار راننده و ركابدار و نفس ( مركبى ) سركش و چموش و گسيخته افسار .
( 2 ) و فرمود عليه السّلام : بدان چه از آن اميد ندارى اميدوارتر باش تا آنچه بدان اميدوارى ، زيرا موسى عليه السّلام بيرون شد كه براى خانوادهاش آتش آرد ( ولى ) خداوند با او سخن گفت و پيامبر شده بازگشت . و ملكهء سبا ( بلقيس به مرادى ديگر ) بيرون شد ( ولى ) در بر سليمان عليه السّلام مسلمان ( و صاحب ايمان ) گشت . و جادوگران فرعون براى آنكه نزد او عزيز شوند ( به مبارزهء با موسى عليه السّلام ) بيرون آمدند ولى مؤمن بازگشتند .
( 3 ) و فرمود عليه السّلام : مردم به فرمانروايان خود مانندهترند تا به پدرانشان .
( 4 ) و فرمود عليه السّلام : اى مردم ! آن كس كه از گفتهء باطل ديگران در حقّ خود دلگير شود خردمند نيست و آن كس كه از ستايش نادان در بارهء خود خرسند شود فرزانه نباشد . مردم فرزندان ( و حاصل ) كردار نيكى هستند كه مىكنند و ارزش هر مردى ( بسته ) به همان كارى است كه خوب انجام مىدهد . سخن دانسته گوييد تا ارزشهاى شما آشكار شود .
( 5 ) و فرمود عليه السّلام : خدا رحمت كند مردى را كه پروردگارش را در نظر آرد و از گناهش دورى جويد و با هواى نفسش بستيزد و آرزويش را دروغ شمارد . از تقوى بر نفسش زمامى زند و از ترس پروردگارش لگامى نهد و آن را با مهارش به فرمانبردارى كشاند و با دهانه كشيدنش از سركشى باز دارد ، ديده به معاد بردوزد ، و هر لحظه مرگ را انتظار دارد ، هماره انديش و به شب بيخواب ، دل از دنيا بركنده و براى آخرت كوشنده باشد . شكيبايى را مركب نجات خود و تقوى را ساز و برگ وفات و داروى [ درد ] دل پر سوز و گداز خويش سازد ، عبرت گيرد و بسنجد و از دنيا و مردم آن به تنهايى گرايد ، براى دينفهمى و گام استوارى ( در راه دين ) بياموزد . دلش از ياد معاد سنگين بار باشد . بستر ( گرم و نرم ) خود را برچيند و بالشش را به دور افكند . رغبتش بدان چه نزد خداست « 43 » عظيم و بسيار و ترسش از خدا سخت استوار باشد ، كمتر از آنچه در نهان دارد نشان دهد و ( در گفتار ) به كمتر از آنچه مىداند بسنده كند . اينان ( مؤمنان راستين ) سپردههاى خدا در بلاد اويند و به وسيلهء اينان از بندگانش دفع بلا شود ، اگر يكى از ايشان بر خدا تعهّدى كند خدايش انجام دهد ، و آخرين دعوت و سخنشان اين است كه
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
- ستايش و سپاس مر خداى را كه پروردگار جهانيان است . » ( 6 ) و فرمود عليه السّلام : روزى به نابخردى بسته و بىنصيبى به خردمندى گماشته و بلا به شكيبايى
هامش
( 43 ) مراد ثواب آخرت است . - م .