امّتم خواه مؤمن يا مشرك باكى ندارم ، چه مؤمن را خداوند به ايمانش نگهدارد و مشرك را هم خوار سازد و نابود كند ولى من بر شما از منافق ( دوروى ) خوشزبان بيم دارم كه آنچه را خوب مىشماريد همان گويد ولى آنچه را شما زشت مىدانيد انجام مىدهد . » و اين پنهان نيست . ( 1 ) و پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : « هر كه را به نظر خود كردارهاى خوبش خوش آيد و اعمال بدش بد نمايد ، چنان كسى به حقيقت مؤمن است . » ( 2 ) و نيز حضرتش صلّى اللَّه عليه و آله مىفرمود : « دو ويژگى در منافق جمع نشود : حسن رفتار و دانش در سنّت » ( 3 ) اى محمّد بن ابى بكر ! بدان بهترين فقه ( و دانش دينى ) پارسايى در دين خدا و كردار به اطاعت خداست . خدا ما و تو را به شكر و ذكر خود و اداى حق خويش و كردار به طاعتش يارى دهد كه او شنواى نزديك است .
( 4 ) و بدان كه دنيا خانهء امتحان و گرفتارى و نابودى است و آخرت سراى باقى ماندن و پاداش گرفتن . پس اگر بتوانى آنچه را باقى و پايدار است بدان چه فانى است بيارايى ، « 15 » همچنان كن . ( 5 ) خداوند به ما بصيرتى از آنچه بينيم و فهمى بر آنچه دريابيم نصيب فرمايد تا از ( انجام ) آنچه بدانمان دستور فرموده كوتاهى نكنيم و بدان چه ما را از آن باز داشته دست نيازيم ، زيرا ناگزيرى بهرهء خود را از دنيا بستانى و ( در عين حال ) به بهرهء اخروى نيازمندترى . ( 6 ) اگر دو كار با يك ديگر برايت پيش آمد كه يكى مربوط به آخرت و ديگرى متعلّق به دنيا بود نخست كار وابسته به آخرت را آغاز كن .
( 7 ) اگر توانى به خير دلبستگى بسيار داشته باشى و به نيّت پاك بدان پردازى ، چنان كن زيرا خداوند ، هر گاه بندهاش دوستدار نيكى و نكوكاران باشد ، به اندازهء نيّت ( و قصد ) آن بنده به او اعطا فرمايد و اگر نتواند خيرى بكند ( همان قدر كه نيّت خير داشته ) ان شاء الله مانند كسى باشد كه كار خير كرده است .
( 8 ) دگر باره من تو را به پرهيزگارى خدا سفارش مىكنم و سپس به هفت خصلت كه جامع فضايل اسلامند توصيه مىنمايم : از خدا بترس و از مردم در كار الهى مهراس زيرا بهترين گفته آن است كه كردار ، صدقش را نشان دهد . ( 9 ) در يك امر دو گونه قضاوت مران كه كارت پريشان گردد و از ( جادّهء ) حق بلغزى . ( 10 ) براى عامّهء مردمت آنچه را براى خود و خانوادهات مىخواهى بخواه و آنچه را براى خود و خانوادهات نمىپسندى بر آنان نيز مپسند . ( 11 ) بر حجّت الهى بپاى و رعيّت خود را اصلاح كن « 16 » و به سوى حق به تالابها اندر شو ( و دل به دريا زن ) و در كار خدا پسندانه از سرزنش هيچ ملامتگرى پروا مكن و سر برافراز . ( 12 ) و اگر مرد مسلمانى از تو مشورت خواست او را دلسوزانه رهنمايى كن و خود را نمونه و الگوى مسلمانان دور و نزديك ( و خويش و بيگانه ) قرار ده
وَ أْمُرْ
هامش
( 15 ) يعنى بتوانى سراى آخرتت راى با توشهاى از خيرات كه در مهلت دنيا آماده كردهاى آباد كنى و بيارايى . - م .
( 16 ) در امالى به جاى « و الزم الحجّة عند اللَّه و اصلح . . . » [ فانّ ذلك اوجب للحجة و اصلح للرعيّة - زيرا اين حجّت را ، شايستهتر و رعيّت را ، اصلاح بخشتر است ] آمده است .