نان سجده كند . ( 1 ) هر يك از شما خواهد تخليه كنيد بايد بگويد : « بسم الله اللّهمّ امط عنّى الاذى و اعذنى من الشيطان الرجيم - به نام خدا ، بار الها اين آزار ( پليدى ) را از من بزداى و مرا از ( گزند ) شيطان رجيم پناه ده » و چون نشست بايد بگويد : « اللّهمّ ارزقنى الحلال و جنّبني الحرام - بار الها مرا روزى حلال مرحمت فرماى و از حرام به دور دار » زيرا پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله گفت : هيچ بندهاى نيست مگر آنكه بر او فرشتهاى گماشته تا چون مدفوعى نهد گردنش را خم كند تا بر آن بنگرد و در اين هنگام سزاست كه از خداوند حلال خواهد ، چه آن فرشته گويد : اى آدميزاد اين است آنچه بر آن حرص مىزدى ! بنگر از كجايش ( و چگونهاش ) گرفتى و به كجا كشيده ( و چگونه شده ) است ! ( 2 ) آدمى ، تا نام خدا نبرد وضو نسازد و پيش از آن كه دست به آب زند گويد : « بسم اللَّه اللّهمّ اجعلنى من التوّابين و اجعلنى من المتطهّرين - به نام خدا ، بار الها مرا در شمار توبهكاران و نيز در رديف پاكيزگان قرار ده » و چون از وضو بپردازد بگويد : « اشهد ان لا إله الا الله وحده لا شريك له و انّ محمدا عبده و رسوله - گواهى مىدهم كه خدايى جز خداوند نيست كه يكتاست و انبازى ندارد و گواهى مىدهم كه محمد ، بنده و فرستادهء اوست ، در اين جا آدمى شايستهء آمرزش شود .
( 3 ) هر كه با شناخت حقّ نماز ، آن را بگزارد خداوندش بيامرزد . ( 4 ) آدمى نماز نافله ( مستحب ) را به هنگام نماز واجب نخواند و ( واجب ) را ترك نكند مگر به عذرى ( موجّه ) تا هر گاه ممكن شد آن را به جاى آرد . « 77 » زيرا خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد :
الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ
- آن كسانى كه پيوسته بر نماز خويشند » « 78 » هم آنانند كه هر چه ( نماز ) در شب از ايشان فوت شود روزش قضا كنند و آنچه روز از دست بدهند به شب قضا گزارند . نافله را بگاه قضاى نماز واجب مگذاريد ، نخست به نماز واجب ( يا قضاى واجب ) بپردازيد سپس هر چه خواهيد نماز نافله واجب مگذاريد ، نخست به نماز واجب ( يا قضاى واجب ) بپردازيد سپس هر چه خواهيد نماز نافله كنيد . ( 5 ) نمازگزارى در دو حرم ( حرمين شريفين مكّه و مدينه ) برابر هزار نماز باشد . ( 6 ) درهمى كه آدمى در راه حجّ بپردازد برابر هزار درهم باشد . ( 7 ) آدمى بايد در نمازش سر سپرده ( و خاشع ) باشد زيرا هر كه در نماز به خدا سرسپرده ( و خاشع ) باشد هنگام نماز با چيزى بازى نكند . ( 8 ) « 79 » قنوت در هر نماز دوگانه پيش از ركوع و در ركعت دوم است مگر در نماز جمعه كه در آن دو قنوت است يكى پيش از ركوع نخست و ديگرى پس از ركوع در ركعت دوم و قرائت نماز جمعه در ركعت نخست پس از « الحمد » سورهء « جمعه » و ( در ركعت دوم ) « اذا جاءك المنافقون » است . ( 9 ) پس از دو سجده بنشينيد تا اندامهايتان آرام گيرد ، آنگاه برخيزيد كه اين كار ماست . ( 10 ) چون يكى از شما به نماز آغاز كند دستها را تا برابر سينه بالا آرد .
هر گاه يكى از شما برابر خداوند ( به نماز ) برخيزد به اندازهء جايز بايستد و پشت راست نگهدارد و
هامش
( 77 ) و اگر قضاى نماز بر خودش ممكن نشد وصيّت كند كه نمازهاى قضايش را بخوانند .
( 78 ) المعارج ، 23
( 79 ) در متن چنين است و در خصال آمده است [ فان من خشع قبله للَّه خشعت جوارحه - هر كه دلش به خدا سر فرود آرد ديگر اندامهايش نيز خشوع ورزند . ]