برادرش غيبت نمىكند و حال آنكه خدا ( ما را ) از آن بازداشته و فرموده است :
أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ
- آيا هيچ كدام از شما خوش دارد كه گوشت برادر مردهاش را بخورد ، كه البتّه از آن تنفّر داريد » « 55 » . ( 1 ) مؤمن در حال قيام در نماز دست بر هم ننهد تا شبيه كافران شود . « 56 » ( 2 ) كسى از شما ايستاده آب ننوشد زيرا موجب دردى شود كه درمانش نباشد ، مگر خدايش شفا بخشد . ( 3 ) هر گاه كسى از شما در نماز جانورى گرفت آن را در خاك كند يا بزاق بر آن اندازد يا در جامهاش بپيچد تا از نماز بپردازد . ( 4 ) رو به پشت كردن كامل نماز را قطع مىكند و هر كس چنان كرد بايد نماز را با اذان و اقامه و تكبير از نو گيرد . ( 5 ) هر كس ده بار
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
و مانندش
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
و برابرش « آية الكرسى » بخواند تا آفتاب برآيد ، مالش را از آنچه بيم دارد ، بيمه كند . ( 6 ) و كسى كه پيش از برآمدن آفتاب
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
و
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
بخواند ، هر چند هم ابليس بكوشد دستخوش گناه نشود . ( 7 ) از چيرگى وام « 57 » به خداى عزّ و جلّ پناه بريد . ( 8 ) مثل اهل بيت ( نبوّت ) چون كشتى نوح است كه هر كه از آن واماند هلاك شد . « 58 » ( 9 ) بالا گرفتن جامه نظافتى براى نماز است ، خداى تعالى فرمايد :
وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ
- جامهء خود را پاك دار » « 59 » يعنى دامن بالاگير . ( 10 ) « 60 » قاشقى عسل شفاست ، خداوند فرموده :
. . . يَخْرُجُ
هامش
( 55 ) الحجرات ، 12
( 56 ) صدوق طاب ثراه در خصال از ابى بصير و محمد بن مسلم از حضرت صادق و پدرانش عليهم السّلام آورده است كه گفت : امير مؤمنان صلوات الله عليه فرمود : مؤمن در حال ايستادن برابر خداى عزّ و جلّ دو دست بر هم ننهد مگر آنكه مانندهء كافران ، يعنى مجوس گردد . و در دعائم الاسلام از جعفر بن محمد عليهما السّلام آمده است كه گفت : هر گاه به نماز ايستادى دست راست بر چپ و دست چپ بر راست منه زيرا اين تكفير اهل كتاب است ولى هر دو دست را پايين افكن چه براى آنكه از نماز به خود نپردازى مناسبتر است و طحاوى در اختلاف الفقهاء از مالك نقل كرده است كه دست بر روى دست نهادن در نمازهاى نافله كه قيامهاى طولانى دارد صورت مىگيرد ولى ترك آن مرا خوشتر است .
و نيز از ليث بن سعد روايت كرده است : فرو آويختن دو دست در نماز نزد من خوشتر است مگر آنكه قيام به درازا كشد .
( 57 ) مراد زيادى وام و بدهى و تسلّط انديشهء باز پرداخت آن است كه بر جان آدمى چيره مىگردد و همّش را تمامى مصروف مىدارد . - م .
( 58 ) در متن چنين است « مثل اهل البيت سفينة نوح من تخلّف عنها هلك » از پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله به هر دو طريق خاصّه و عامّه مروى است كه فرمود : « مثل اهل بيتى كمثل سفينة نوح من ركبها نجا و من تخلّف عنها هلك - مثل اهل بيت من چون كشتى نوح است كه هر كه بر آن نشست برست و هر كه از آن واماند هلاك شد . »
( 59 ) المدثر ، 4
( 60 ) مراد از « بالا گرفتن دامن » آن است كه دامن و قبا و هر جامهء ديگر را كوتاه گيريد ( نه آنكه جامهء بلند بپوشيد و به وقت ضرورت دامن آن را برچينيد ) حضرت امير مؤمنان عليه السلام جاى ديگر در نهج البلاغه مىفرمايد داشتن دامن كوتاه به طهارت و اقتصاد نزديكتر است . جهت طهارتى آن است كه دامن بلند به زمين كشيده و پليد مىشود ، امّا جهت مقرون بودن به اقتصاد در درجهء اول كمتر مصرف كردن پارچه و سپس كم هزينهتر بودن شستشوى لباس كوتاه است و به علاوه اگر اقتصاد را به معنى اعتدال و توازن رفتار بگيريم دامن بلند داشتن و بر زمين كشاندن نشانهء تكبّر و تفاخر و دامن كوتاه داشتن مظهر فروتنى و تعادل محسوب مىشود . - م .