خاص پيدا مىكند . همچنين از كتيبهها برمىآيد كه اين اسم در روزگار پيشاز حضرت محمد [ ص ] هم به كار مىرفته است ، همچنين توسط بعضى از متنبيان [ - مدعيان نبوت / پيامبران دروغين ] كه در اواخر حيات حضرت [ ص ] داعيهء خود را آشكار كردند . در منابع و متون يهودى هم اسم مشابهى معمول است ، كه گاه در زبان سريانى هم به كار مىرود ، ولى اخذ و اقتباس از اين منابع نامحتمل است ، چراكه ساختار اين كلمه مىتواند عربى متعارفى باشد . به علاوه ، ظهور اين كلمه به عنوان اسم ذات يا اسم خاص نه در دورهء اوليهء وحى ، بلكه دورهاى كه نولدكه « مكى متأخر » مىنامد ، از جمله سورهء مريم ، رايجتر و پربسامدتر است . « 1 » هيوبرت گريم « 2 » اين نظر را پيشنهاد كرده است كه كاربرد اين كلمه توأم با تأكيد دربارهء رحمت الهى است ، و اين تأكيد همراه و همزمان است با پيدايش مصايبى در ميان مسلمانان كه ناشى از شكست و تعقيب و آزار [ توسط مشركان ] بوده است ، و حاكى از افزايش علم و اطلاع [ مسلمانان / عربها ] از متون مقدس مسيحى هم هست . بايد گفت كه در اين مورد ، قطع و يقينى وجود ندارد . ظهور ناگهانى اين اسم ، كمابيش به صورت راز باقى ماند ؛ ولى ناپديد شدنش چهبسا ناشى از اين بوده باشد كه اشخاص نادان تصور مىكردهاند كه « اللّه » و « الرّحمن » دو خداى جداگانه هستند ، چنانكه همين نكته را بعضى از مفسران مسلمان به عنوان يك احتمال ، در تفسير آيهء 110 سورهء اسراء ياد كردهاند :
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى .
2 . ساير موجودات روحانى
حتى اگر اعراب قبيلهاى يا باديهنشين عادى به نحو جدى به وجود خدايان / ايزدان / آلهه اعتقاد نداشته باشند ، به وجود جن كاملا معتقد بودهاند . « 3 » اينها ارواح و اشباح وهمآميزى بودهاند كه به ندرت تشخص و نام مشخص پيدا مىكردند . اينها پيوسته با
هامش
( 1 ) . مقايسه كنيد با تاريخ قرآن ، ويرايش دوم ، اثر نولدكه - شوالى ، ج 1 ، ص 121 ؛ همچنين صفحات 111 - 114 .
( 2 ) . نگاه كنيد به كتابMohammed، تأليف هيوبرت گريم ، چاپ منسترMu ? nster، 1892 - 1895 ؛ همچنين مقايسه كنيد با ص 112 .
( 3 ) . مقايسه كنيد با مقالهء « جن » ( اوايل آن ) ( نوشتهء د . ب . مك دانلد ، وهانرى ماسه ) ، در دايرة المعارف اسلام [ به انگليسى ] ، ويرايش دوم ؛ همچنينReste 2، اثر ولهاوزن ، ص 148 - 159 ؛ و كتابى از پاول آرنو ايشلرPaul Arno Eichler، به نامDie Dschinn , Teufel und Engel im Koran، چاپ لايپزيگ ، 1928 .