جامع الاسرار را كه چندان فراوان نيست اينجا و آن جا مىتوان يافت . افزون بر دو دستنوشته اى كه پايينتر توصيف خواهيم كرد مىتوان به چند دستنوشتهء ديگر اشاره كرد . چهار دستنوشته كما بيش كامل در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران وجود دارد ( محمد تقى دانش پژوه ، فهرست كتابهاى اهدايى مشكات ، ج سوم ، بخش نخست ص 425 و همينطور مقدمهء عربى كتاب حاضر ، استدراكات 3 ، ص 53 ) . دو نسخهء ديگر نيز در كتابخانهء آستان قدس رضوى مشهد وجود دارد ( همان اثر ، ص 427 ) آقاى عثمان يحيى نيز نسخهء ديگرى در مكتبة الامام امير المؤمنين در نجف پيدا كرده است ( مقدمهء عربى ، ص 21 ) . گويا نسخه هاى ديگرى نيز وجود دارد و چند سال پيش شنيده شد كه أخيرا نسخهء دستنوشت خود مؤلف در قم ( يا تهران ) به فروش رسيده است ، شايعه بيش از حد مبهم بود و تحقيق در اين باره ممكن نشد . ويرايش حاضر به طور كلى بر مبناى دو دستنوشتهء قابل اعتماد تهران تهيه شده است . بايد بگوييم كه : ألف - جمع آورى كليهء مواد شناخته شده هميشه به آسانى انجام نمىشود . ب - در مورد متون فلسفى بايد گفت كه جمع آورى نسخهء بدلها و اشتباهات نسخه نويسان چندان ضرورى نيست . مهم اين است كه دو يا سه دستنوشتهء قابل اعتماد در دسترس باشد . ما بر آنيم كه دو دستنوشته اى كه اينجا مورد استفاده قرار گرفتهاند از اين نظر قابل اعتمادند و - با توجه به غلط نامه كه متأسفانه غير قابل اجتناب است - توانستهايم متنى صحيح و مطابق نظرات مؤلف ارائه نماييم .
علامت اختصارى دو دستنوشته به قرار زير است :
F : تهران ، كتابخانهء ملى فردوسى ، شمارهء 266 ( اين نسخه قبلا در « كتابخانهء دولت علَّيهء إيران » شمارهء 1743 محفوظ بوده است ) 315 ورق ( 630 صفحه ) ، هر صفحه بيست سطر ، خط نسخ خوانا . نسخه نويس اشاره اى به نام خود و تاريخ تحرير ندارد . به نظر مىآيد كه نسخه نويس خود از عرفا بوده و نسخه را براى استفادهء شخصى خود نوشته است كه اين خود تضمينى براى صحت متن بشمار مىرود . دليل اين امر آن است كه نسخه نويس گه گاه حاشيه اى در هامش كتاب افزوده است و اين حاشيه ها دليلى است بر اين كه نويسندهء آنها از مسائل
جامع الأسرار ومنبع الأنوار — صفحة مقدمه 66
مساهمون: هنرى كربين و عثمان اسماعيل يحيى
صمقدمه ٦٦