جاى مىدهد . اين « هنر جدول سازى » صرف پشتوانهء فن به خاطر سپارى مدرسيان لاتينى نيست بلكه صورتى از فن درونى سازى است كه از تشابه « كتاب آفاقى » و « كتاب انفسى » ناشى مىشود . جدولهاى حيدر آملى كه با رنگهاى گوناگون نقاشى شده است طرح خارجى عالم درونى در فضاى تصوير مثالى و مؤيد « عينيت درونى » ( Objectivite interieure ) خاص تصوير مثالى است . اين جدولها در قلمرو هنرى قرار مىگيرد كه كاملترين صورت خود را ، شايد در نزد جوردانو برونو پيدا كرده است . ويرايش اين شرح فصوص الحكم يا لا اقل مقدمات آن و همينطور ويرايش تفسير بزرگ همچون دو كوشش فورى در برابر مطالعات مربوط به حيدر آملى قرار دارد .
35 - نهاية التوحيد في بداية التجريد ، مؤلف از اين اثر در نص النصوص ، آن جايى كه خلاصه اى از اثر بزرگ جامع الاسرار را ارائه مىكند ياد كرده است .
ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 6 ، شمارهء 15 و ص 35 ، شماره 35 .
بدينسان مجموعهء سى و پنج عنوان در برابر ماست ( يا دقيق بگوييم سى و چهار عنوان اگر شمارهء 29 ، كشكول را از آن كم كنيم زيرا كه بايستى اين اثر به هم نام و معاصر جوانتر حيدر آملى منسوب نماييم . ر . ك . متنهاى نقل شده در مقدمهء عربى ، ص 49 و 52 ) . اين رقم از حدود چهل اثرى كه مؤلف از آن ياد كرده است دور نيست هر چند كه فهرست كامل نيست . از اين سى و چهار اثرى كه عناوين آنها در دسترس ماست در شرايط كنونى فقط شش دستنوشته را مىشناسم ، جامع الاسرار ( شمارهء 7 ) رسالهء علم الهية ( شمارهء 19 ) نقد النقود ( شمارهء 25 ) المحيط الأعظم ( شمارهء 30 ) المسائل الاملية ( شمارهء 31 ) نص النصوص ( شمارهء 34 ) البته در اين فهرست شماره هاى 7 ، 30 و 34 از نظر موضوع و حجم از مهمترين آثار هستند . در استدراكات مقدمهء عربى ( ص 54 - 56 ) به عناوين آثارى كه در فهرست بالا نيامده اشاره شده است : زاد المسافرين ، مدارج السالكين ، المعتمد من المنقول . . . در شرايط كنونى بر اشارهء كوتاه فهرست نويسان چيزى نمىتوان افزود و بنا بر اين چيزهاى بسيارى بايد كشف شود . اميدواريم كه پژوهشگران ، صاحبان مجموعه هاى خصوصى و كتابداران
جامع الأسرار ومنبع الأنوار — صفحة مقدمه 60
مساهمون: هنرى كربين و عثمان اسماعيل يحيى
صمقدمه ٦٠