19 - كتاب ايضاع يا سرمايهگذارى
و آن عبارت از اين است كه : فردى به ديگرى مالى را بپردازد تا به وسيلهء آن كالايى را بخرد ، بىآنكه در سود آن بهرهاى داشته باشد و در مشروعيّت آن سه آيه مىباشد .
[ 229 ] [ آيهء اول ] :
« وَ قالَ لِفِتْيانِهِ اجْعَلُوا بِضاعَتَهُمْ فِي رِحالِهِمْ » ؛
« 1 » ( به غلامان و خدمتگزاران خود فرمود كه متاع خودشان را در ميان بارهايشان قرار دهيد » .
[ 230 ] [ آيهء دوم ]
« وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ » ؛
« 2 » « برادران يوسف گفتند : ما با متاعى ، اندك به حضور شما آمديم » .
[ 231 ] [ آيهء سوم ]
« وَ لَمَّا فَتَحُوا مَتاعَهُمْ وَجَدُوا بِضاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ » ؛
« 3 » « هنگامى كه متاع خود را باز گشودند ، ديدند كالاى خود به خودشان بازگردانده شده است » .
« بضاعة » در هر سه آيه ، قيمت طعامى بود كه از يوسف خريدارى كرده بودند و در عرف اطلاق نمىگردد ، جز بر آن چيزى كه تجارت روى آن انجام پذيرفته و در اصطلاح فقها به آنچه كه ما در تعريف ذكر نموديم ، گفته مىشود .
اكنون بدان چون عامل بضاعت و سرمايه نقشى در ربح و سود تجارى ندارد ، اگر در كار و عمل خود تبرّع نمود ، پس اجرتى ندارد و اگر قصد تبرّع نداشت ، پس او اجرت مثل اين بضاعت را مىتواند داشته باشد .
20 - كتاب ايداع يا امانتگذارى
[ 232 ] [ آيهء اول ]
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها » ؛
« خداوند شما را امر مىنمايد كه امانات را به صاحبان آنها برگردانيد » .
[ 233 ] [ آيهء دوم ]
« فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ » ؛
« 4 » « اگر برخى از شما از ديگرى امانتى را پذيرفت ، پس مىبايست آن را به صاحبش برگرداند » .
هامش
( 1 ) . سورهء يوسف ، آيهء ، 62
( 2 ) . سورهء يوسف ، آيهء ، 88
( 3 ) . سورهء يوسف ، آيهء ، 65
( 4 ) . سورهء بقره ، آيهء 283 .