10 - كتاب بيع و فروش
در اين باب نيز آياتى وجود دارد :
* * *
[ 187 ] آيهء اوّل :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحِيماً »
« 1 » ؛
« اى افرادى كه ايمان آوردهايد ! اموالتان را ميان خودتان بيهوده و باطل نخوريد ، مگر آنكه به صورت تجارتى بوده باشد كه در آن رضايت هر دو طرف وجود داشته باشد و خودتان را نكشيد كه خداوند به شما مهربان است » .
« خطاب
« لا تَأْكُلُوا »
عامّ و گسترده است . مقصود آنست كه : خودتان اموال برخى از خودتان را نخوريد . پس مضاف حذف شده است ، چون علم و آگاهى به آن هست و اضافه ، جهت اختصاص مىباشد ، نه براى تمليك . همانند قول خداوند متعال كه مىفرمايد :
« خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ »
« 2 » ؛ « آنچه در روى زمين است براى شما خلق كرده است ؛ يعنى « اختصاص به شما دارد آنچه در روى زمين است » . اين آيهء شريفه ، مشتمل بر سه حكم فقهى مىباشد :
[ احكام فقهى آيه ]
1 - نهى از خوردن نارواى اموال ديگران :
نهى و جلوگيرى از خوردن اموال ديگران ، به صورت باطل و ناروا . اين حكم عموميّت دارد بر هر چيزى كه شارع آن را مباح و روا نشمرده است ، اعمّ از غصب ، سرقت ، خيانت ، عقود فاسده مانند عقود مشتمل به ربا باشد يا مشتمل بر فساد و باطل بودن آنها ، آن چنان كه در كتابهاى فقهى آمده است و باز هر چيزى كه توسّط عقد ، باطل نشده باشد . مانند قمار : اجر و مزد زناكار و شرابخوار كه داخل در مجموعهء باطل مىگردد .
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء ، 29
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 29 .