برخى گفتهاند : « هنگامى كه در شب ، از خواب برمىخيزى » ، در حديثى از امام باقر ( عليه السّلام ) آمده است كه رسول خدا ( ص ) در شب سه بار به پا مىخاست و به آفاق آسمان ، نگاه مىكرد و پنج آيه از آيات آخر سوره آل عمران را تلاوت مىفرمود تا جملهء
« إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ »
؛ « تو خلف وعده نمىكنى » . سپس نماز شب را شروع مىكرد .
برخى گفتهاند منظور اين است : « هنگامى كه براى نماز بهپا مىخيزى » ، بنابراين ممكن است به جملهء مذكور ، استدلال شود بر اينكه بايد با ذكرهاى مشهوره ( در كتابهاى دعا بيان گريده ) متوجّه نماز بشود .
3 - ادبار النّجوم : هنگام پشت كردن ستارگان ، و منظور زمانى است كه روشنايى صبح ، ستارگان را مىپوشاند .
برخى گفتهاند منظور « نماز صبح » است و از صادقين ( عليهما السّلام ) نقل شده است كه منظور از
« إِدْبارَ النُّجُومِ »
دو ركعت نماز نافلهء پيش از نماز صبح است و ابن عبّاس همين قول را فرموده است و برخى گفتهاند منظور آن است كه از ذكر خدا در صبح و شام و در هر حال غافل مباش .
نوع سوّم : در قبله
نوع سوم در قبله است و در آن باب ، آيات چندى در قرآن كريم وارد شده است :
[ 22 ] نخستين آيه
« سَيَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النَّاسِ ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ ، يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » ؛
« 1 »
« به زودى بعضى از سبك مغزان مردم مىگويند چه چيز آنان ( مسلمانان ) را از قبلهاى كه بر آن ، بودند ، برگردانيد ، به آنان بگو شرق و غرب عالم ، از آن خدا است ، هر كس را بخواهد به راه راست هدايت مىكند » .
خبر دادن از آنچه را كه بعدا مىآيد ، با صيغه فعل مضارع ( مستقبل ) آورده است تا براى جواب آمادگى داشته باشند ؛ زيرا پيش از تيراندازى ، تير بايد ساخته و
هامش
( 1 ) . سوره بقره ، آيه 142 .