نيست ، بلكه مشروط داشتن به علم و آگاهى از معروف و منكر بودن مىباشد و احتمال تأثير و اصرار فاعل بر نهى و امن از ضرر لاحق بوده باشد .
مراتب امر با تقديم و تأخير مختلف مىباشد و ضابطهء آن با جلو افكندن آسانتر و سپس آسانتر از فعل و قوىتر از فعل و قول مىباشد . اگر به وسيلهء آسان عملى گردد ، ديگر احتياجى به امر مشكل مثلا جرح و قتل نيست و اينها وظايف پيشگيرى و مقدّماتى است .
فوايد و آثار
امر به معروف و نهى از منكر داراى فوايد و آثار و ثواب بزرگى است ، پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : امر به معروف يا نهى از منكر كنيد ، و گرنه اشرارتان بر شما مسلّط مىگردند و هرچه اخيار و نيكوكارانتان دعا نمايند ، مورد قبول حضرت حق قرار نمىگيرد . « 1 »
امام على ( عليه السّلام ) فرموده است : « امر به معروف و نهى از منكر دو خلق از اخلاق خداوند متعال مىباشد » . « 2 » با شناختن اين مطالب مقدّماتى ، به بيان و ذكر آيات در اين مورد مىپردازيم :
* * *
[ 172 ] آيهء اوّل :
« كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ أَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ »
« 3 » ؛
« شما مسلمانان ، نيكوترين امّتى هستيد كه بر آن قيام كردهايد كه خلق را براى اصلاح بشر سعادت بخشيدند ) مردم را به نيكوكارى وادار كنيد و از بدكارى بازداريد و ايمان به خدا آوريد و اگر اهل كتاب ، همه ايمان مىآوردند ، بر آنان در عالم بهتر از آن نبود و ليكن برخى از آنان و بيشتر ، فاسق و بدكار هستند » .
« كان » تامّه است و به معنى « وجدتم » مىباشد . « خير امّت » منصوب به خاطر حال مقيّد بودن مىباشد .
« أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ »
بيرون آورده شدهايد به نفع مردم ؛ يعنى :
« برخى از شما از برخى ديگر بهره بگيريد » و آن اجمال مسئله است و تفصيل آن ، آنست كه
« تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ »
؛ « شما امر به معروف و نهى از منكر
هامش
( 1 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 107 ، حديث ، 291 .
( 2 ) . منبع سابق .
( 3 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 110 .