داشته باشد ، عمرش طولانى مىشود و اگر در موقع خروج از مكّه ، چنان نيّتى نداشته باشد ، اجلش نزديك خواهد بود . » « 1 »
2 - نماز در مقام ابراهيم : نماز خواندن در مقام ابراهيم ( عليه السّلام ) واجب است ، به دليل اينكه در آيهء دستور داده شده است كه مقام ابراهيم ( عليه السّلام ) را نمازگاه ، قرار دهيد و آن دو ركعت نماز طواف است ، براى اينكه به اتّفاق همهء علماء در مقام ابراهيم ( عليه السّلام ) جز « دو ركعت نماز طواف » نماز ديگرى ، واجب نمىباشد و اين مطلب از امام صادق ( عليه السّلام ) نيز روايت شده است و حسن و قتاده و سدّى همين سخن را گفتهاند و علماى شيعه بر وجوب دو ركعت نماز طواف در آن مكان مقدّس ، اجماع و اتّفاقنظر دارند . مالك و ابو حنيفه هم موافقند و احمد معتقد است كه دو ركعت نماز طواف ، مستحبّ است . شافعى دو قول دارد .
3 - رجحان طواف : در آيهء مورد بحث
« لِلطَّائِفِينَ »
اشاره به آنست كه طواف كعبه ، داراى رجحان است ( يعنى مستحبّ مىباشد و از آيهء
« وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ . . . »
« 2 » ؛
« بر گرد خانهء گرامى كعبه طواف نمايند » ، وجوب طواف استفاده مىشود كه سابقا نموديم . بنابراين مسئله ، طواف در آيهء مورد بحث از مجملات است و نياز به بيان رسول ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و ائمّه ( عليهم السّلام ) دارد كه رفع اجمال و ابهام نمايد .
سپس بايد توجّه داشت كه از نظر علماى شيعه ، طواف يكى از اركان مهمّ حجّ است و با ترك عمدى آن ، حجّ باطل مىگردد و اگر انجام آن را فراموش نموده باشد ، بايد بازگردد و آن را انجام دهد و اگر معذور باشد ، بايد نائب بگيرد تا آن را انجام دهد و بعد از سعى ، طواف نساء واجب است و اگر از روى عمد آن را ترك نمايد حجّش باطل نمىشود و بلكه بازگشت و انجام دادن آن ، واجب خواهد شد و اگر از روى سهو ، ترك نمايد مىتواند نايب بگيرد گرچه شخصا توان بازگشت و انجام آن را داشته باشد .
4 - تطهير بيت :
« وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ »
يعنى به آنان دستور داديم كه كعبه را پاك و پاكيزه نمايند . از آيه استفاده مىشود كه بر طرف ساختن نجاست از كعبه و مسجد . واجب مىباشد بعضى گفتهاند كه پاك نمودن از لوث اصنام و عبادت بتها ، مورد نظر است .
هامش
( 1 ) . وسائل ، ب 57 ، ص 40 . من لا يحضره الفقيه ، ص 141 ، ص 270 ، حديث 10 و 2 ، 2 حج 84 .
( 2 ) . سورهء حجّ ، آيهء 28 .