از ابن عبّاس روايت شده است كه صدقه پنهانى در « صدقهء مستحبّ ، هفتاد برابر صدقهء علنى است و در صدقهء واجب علنى دادن ، بيست و پنج برابر صدقهء پنهانى مىباشد » . « 1 »
دليل اين برترىها همان چيزى است كه بيان نموديم .
از آيهء مباركه استفاده مىشود كه مالك مال مىتواند شخصا صدقه را خارج نمايد ، به دليل قول خداوند كه فرموده است :
« وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ »
؛ « به فقرا بدهيد » . علّامه فرموده است : لفظ « أفعل تفضيل » گاهى براى مساوات مىآيد و گاهى براى نشان دادن برترى بنابراين اولا : اگر خود مالك زكات را بدهد ، جايز است و اگر به امام بدهد ، بهتر است و ثانيا حمل زكات براى امام مستحبّ است و اين استحباب حمل ، با پنهانى دادن منافات ندارد ، زيرا مىتواند هم به سوى امام ، حمل كند و هم پنهانى باشد ، بگونهاى بپردازد كه هيچ كس نفهمد .
در اين قول اشكال است ، اوّلا : صيغه افعل تفضيل در برترى حقيقت است و در غير آن مجاز است و بدون مجوّز و قرينه نمىتوان از آن عدول كرد و تخصيص بهتر از مجاز است .
ثانيا : استحباب حمل زكات ، به سوى امام با پنهانكارى منافات دارد . اگر زكات را به امام تحويل بدهد و امام آن را به فقرا بدهد ، پنهانى دادن صادق نخواهد بود و علاوه بر مذكورات موضوع برترى و افضليّت از دو چيز مركّب شده است : يكى پنهانى دادن ، ديگرى به فقير دادن ، و با انتفاء هر يك برترى با منتفى شدن موضوعش ، منتفى خواهد شد .
« وَ نَكْفُرُ »
با رفع « راء » خوانده شده است ؛ يعنى ما مىپوشانيم . . . و با سكون « راء » هم خوانده شده است كه بر جواب شرط ، عطف گرديده است . اگر پنهانى بدهيد :
شرط ، بهتر است : جواب شرط و « مىپوشانيم » . . . عطف بر آنست ) و كلمهء « من » در
« مِنْ سَيِّئاتِكُمْ »
براى تبعيض است ؛ يعنى : قسمتى از گناهان شما را مىپوشانيم و بعضىها گفتهاند ، « من » زائد است و اين قول ضعيف است و دليل بر اثبات ندارد .
هامش
( 1 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 72 ، حديث 189 ، كشّاف ، ج 1 ، ص 216 ، ذيل آيهء 271 ، سورهء بقره .