3 - مردى كه دلبسته به مسجد است تا به آن برگردد و مساجد را خالى نمىگذارد .
4 - دو فردى كه با انگيزهء الهى دوستى نمايند و اجتماع و إفتراق آنها نيز به خاطر خدا باشد .
5 - مردى كه زن زيبايى او را به خود فرامىخواند ولى او به خاطر ترس از خدا ، از آن زن دورى مىگزيند .
6 - مردى كه پنهانى صدقه بدهد ، به گونهاى كه دست راستش متوجّه إنفاق دست چپش نمىگردد .
7 - مردى كه در خلوتخانه خدا را ياد كند و اشك از چشمانش جارى مىگردد . « 1 »
طبق فرمايش ابن عبّاس ، علّى بن ابراهيم در تفسير خود از امام صادق ( ص ) روايت نموده است كه فرمود : « بهتر آنست كه صدقات مستحبّى را پنهانى ، و صدقات واجب را علنى بدهند » . « 2 »
اوّلا : به اين جهت كه صاحب مال به زكات ندادن ، متهّم نشود .
ثانيا : زكات علنى باعث مىشود ديگران وادار به زكات دادن بشوند ، زيرا اكثر مردم وقتى كه ببينند كسى زكات مىدهد ، اقدام به پرداخت زكات خود مىنمايند . در واقع فرهنگسازى و تعميم و تكثير و تبليغ امر زكات مىگردد .
ثالثا : صدقهء واجب رياپذير نيست ، برعكس صدقهء مستحبى است كه نوعا رياپذير مىباشد .
قول اوّل كه در همهء صدقات ، پنهانى دادن ، فضيلت دارد ، با منطوق آيه شبيهتر است ، چه آنكه ظاهر آيه آنست كه مطلق صدقات پنهانى بهتر است . و مؤيّد قول دوّم ( در صدقهء واجب علنى ، و در مستحبّى پنهانى بهتر است ) ، اين است كه بردن زكات را نزد امام ، در صورت عدم مطالبهء امام ، مستحبّ است و در صورت مطالبهء امام واجب است ( از مسئلهء مذكور معلوم مىگردد كه زكات واجب ، اگر علنى پرداخت شود بهتر است ، چه آنكه بردن زكات نزد امام با زكات پنهانى ، تفاوت و فاصله دارد ) .
نظر مؤلّف : در اين عبارت مؤيّد ديگرى براى قول دوّم بيان نموده است . آيه مباركهء مورد بحث بهطور عام مىگويد : صدقهء پنهانى بهتر است . عموم آيه را به وسيلهء روايت مذكور و روايت ابن عبّاس كه در ذيل بيان مىگردد ، تخصيص مىزنيم كه تنها در صدقهء مستحبّى ، پنهانى بهتر مىباشد .
هامش
( 1 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 71 ، حديث 187 ، مجمع البيان ، سورهء بقره ، ذيل آيه 371 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ذيل آيه 274 ، كشاف ، ج 1 ، ص 216 ، ذيل آيه 274 بقره .