از تصوّر است . انسان ، اوّل جوانب قضيّه را تصوّر مىكند و بعد به مرحلهء تصديق و باور مىرسد و تصوّر و تصديق فقط از فرد عاقل متصوّر است .
2 - روزه انسان را شبيه فرشتگان مىسازد و ريشهء شيطانى را در وجود انسان از بيخ و بن قطع مىكند و نيروى شهوت حيوانى را در هم مىشكند و نيروى عقل و ملكهء تعقّل را تقويت مىنمايد . لذا بر ما و بر كسانى كه پيش از ما بودند ، أنبيا و أمم گذشته ، روزه واجب شده است .
3 - بعضىها گفتهاند روزهء ماه رمضان ، بر نصارى واجب شد و دو مرگ ناگهانى بر آنان وارد آمد . پس ده روز روزه پيش از رمضان و ده روز بعد از ماه رمضان بر آن اضافه نمودند و روزهء آنها پنجاه روز شد .
بعضىها گفتهاند روزهء ماه رمضان در گرماى شديد و يا در سرماى شديد واقع شد و در سفرها و زندگىشان ايجاد زحمت و مشقّت نمود و لذا وقت آن را تغيير دادند و در فصل بهار روزه مىگرفتند و به خاطر تغيير ، به عنوان كفّاره بيست روز اضافه نمودند و در بهار ، پنجاه روز ، روزه مىگرفتند .
از امام باقر ( عليه السّلام ) روايت شده است كه فرمود : « روزهء ماه رمضان بر هر پيامبرى واجب شده بود بىآنكه بر امّتش واجب گردد ، امّا به خاطر محبّتى كه خداوند به امّت پيامبر اسلام ( ص ) داشت ، روزهء ماه رمضان را هم بر رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و هم بر امّتش واجب نمود » . « 1 »
4 - در جملهء
« لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ »
اشاره به آن است كه تكاليف شنودنى ، تكاليفى است كه از ائمه و رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) به سمع ما مىرسد ) ، لطفى است از جانب حق كه باعث نزديك شدن به طاعتهاى ديگر مىشود و سبب دورى از خيلى از گناهان مىگردد . همانگونه كه فرموده است : « نماز انسان را از گناهان و منكرات بازمىدارد » . « 2 »
5 - در آيهء شريفه اعلام گرديد كه پيشينيان نيز بر روزه گرفتن مكلّف بودند .
فايدهء اين اعلام به اين است كه حكم وجوب روزه را مورد تأكيد قرار داده است .
زيرا وجوب روزه براى همه و استمرار آن در همهء ملّتها يك نوع تأكيد بوده است ، براى اينكه مردم جهت برپا نمودن آن ، برانگيخته شوند و يا اينكه به ما
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ذيل آيهء 83 ، سورهء بقره .
( 2 ) . سورهء عنكبوت ، آيه 45 .( إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ ؟ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ .