ركن نماز : و حتّى مرحوم شيخ ، صلوات فرستادن بر پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) را يكى از اركان نماز قرار داده است . البته مرحوم شيخ اگر مقصودش از ركن بودن ، آن است كه در نماز واجب است و با ترك عمدى آن ، نماز باطل است ، فرمايش او صحيح است ، ولى اگر منظورش آن است كه صلوات فرستادن ، ركن نماز است و با ترك عمدى و سهوى آن ، نماز باطل است ، اين حرف درست و قابل قبول نخواهد بود . ( چه آنكه بىترديد صلوات فرستادن بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) از اركان نماز مانند ركوع و سجود نمىباشد ) .
2 - علما و فقهاى شيعه إجماع و إتّفاق نظر دارند بر اينكه صلوات بر نبىّ ( ص ) در هر دو تشهّد ( ركعت دوم و ركعت آخر ) واجب مىباشد . احمد بن حنبل نيز همين را گفته است و شافعى گفته است در تشهّد اوّل مستحبّ است و در تشهّد ركعت آخر ، واجب مىباشد . مالك و ابو حنيفه گفتهاند : صلوات فرستادن ، در هر دو تشهّد مستحبّ مىباشد . دليل فقهاى شيعه ، روايات متعدّدى است كه از ائمّه ( عليهم السّلام ) رسيده است .
3 - آيا صلوات فرستادن بر نبى اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در غير نماز واجب است ؟
جناب كرخى معتقد است در تمام عمر يك بار ، واجب است و جناب طحاوى فرموده است « هر زمانى كه نام پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) ياد شود ، صلوات فرستادن ، واجب است « 1 » » زمخشرى همين گفتهء طحاوى را انتخاب نموده است . مختار ما هم همين قول است ، زيرا اوّلا : صلوات فرستادن بر رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در هر زمانى كه ياد او به ميان مىآيد ، دلالت بر ستودن و ستايش او با ياد مقام والايش و سپاس براى احسانش ، كه مأمور به آنها است ، خواهد داشت . و ثانيا : اگر در موقع ياد اسم پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) صلوات فرستادن واجب نباشد ، ياد نمودن رسول اللّه ( ص ) مانند شخصى عادى خواهد بود ، همچنانكه ما همديگر را ياد مىكنيم ، و در آيهء 63 ، سورهء نور آمده است ( خواندن رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) را مانند خواندن خود قرار ندهيد ) از اين مطلب نهى شده است . يعنى اگر از رسول خدا ذكرى به ميان مىآيد ، بايد صلوات بفرستيد ، در غير اين صورت بين آن حضرت و افراد عادى چه تفاوتى خواهد بود ؟
هامش
( 1 ) . شيخ در خلاف ، ج 1 ، ص 370 ، نقل كرده است .