[ 37 ] آيهء دوّم :
« وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى ، وَ أَخِيهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً ، وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ »
« 1 » ؛
« ما به موسى و برادرش وحى فرستاديم كه : براى قوم خود ، خانههايى در سرزمين مصر انتخاب كند و اين خانهها را نزديك يكديگر و مقابل هم بسازيد و نماز را برپا داريد و به مؤمنان بشارت ده ( پيروزى و لطف و رحمت خدا را » .
راجع به معناى
« تَبَوَّءا »
؛ « تهيّه كنيد » گفته مىشود : « تبوّأت له منزلا » ؛ يعنى :
« براى او منزل و خانهاى تهيّه كردى و در اصل « تبوّء » از مادهء « باء » به معناى « برگشتن است هنگامى كه برگردد ، مىباشد » .
براى خانه نام « مباءة » را به كار بردهاند ؛ براى اينكه صاحب خانه وقتى كه از خانه بيرون مىرود به سوى آن برمىگردد .
منظور آيه آن است كه خطاب به موسى و برادرش مىفرمايد : « مصر را خانه و محلّ اقامت خود و قوم خويش قرار ده و در آن خانههايى تهيّه كن به اين معنا كه به قوم خود دستور بدهيد تا در مصر خانههايى تهيّه كنند . همچنانكه گفته مىشود :
« بنى السّلطان ، مسجدا » يعنى « سلطان به ساختن مسجد دستور داده است » .
« و أجعلوا بيوتكم قبلة » ؛ « خانههاى خود را نزديك به يكديگر و مقابل هم بسازيد ؛ يعنى خانههايتان را قبله ( مسجد ) قرار دهيد .
نام « مسجد » را به خانه اطلاق نمودن از باب إطلاق نام جزء ( قسمتى از خانه مسجد و جاى نماز است ) بر كلّ ( كه تمام خانه باشد ) مىباشد ؛ يعنى در خانههايتان نماز برپا كنيد و به اقامهء نماز در خانهها به خاطر ترس از فرعون و قوم آن ، دستور دهيد .
از آيهء استفاده مىشود در هنگام ترس از ظالم و غير آن ، نماز خواندن در خانه ، جايز است .
ضمير در « قومكما » تثنيه آورده شده است ؛ به اين دليل كه موسى و هارون برادرش ، هر دو رهبر قوم خود بودند و رسم بر اين است كه خطاب متوجّه سران و رهبران قوم بشود تا جهات انجام مأموريت به قوم خود دستور دهند و قوم خود را جمع نمايند .
هامش
( 1 ) . سوره يونس ، آيه 78 .