3 - واجب است در مساجد ، ذكر خداوند ، انجام شود در غير اين صورت مساجد ، تعطيل مىشوند و با انگيزه تعمير مساجد ( ذكر خداوند در آنها انجام شود ) منافات دارد و البته وجوب مزبور كفائى است نه عينى ( يعنى با انجام عدّهاى ، از عهدهء ديگران ساقط مىگردد ) .
4 - تخريب مساجد حرام است و بايد به عرف مراجعه شود . هر عملى كه از نظر عرف و مردم ، خراب كارى به حساب مىآيد ، حرام خواهد بود . مثلا فروريختن ديوار مساجد و گرفتن فرش ، و خاموش نمودن چراغ و روشنىهاى آنها و اشغال مساجد ، يا هر عمل و كارى كه با عبادت ، منافات دارد و غير اينها تخريب محسوب مىگردد و حرام است .
5 - ساختن مساجد بر تكتك مسلمين ، مستحبّ است ؛ چه آنكه هر واجب كفائى ، مستحبّ عينى مىباشد . نبىّ اكرم ( ص ) فرموده است : « كسى كه مسجدى را بنا نمايد ، گرچه به اندازهء آشيانهء مرغ بوده باشد ، خداوند ، خانهاى در بهشت برايش بنا خواهد كرد » .
6 - مستحبّ است با حضور قلب و فروتنى و خوف و ترس از خداوند وارد مساجد شد ؛ زيرا فردى كه وارد خانهء خدا شده است و سزاوار اين است كه حالت بندهاى را داشته باشد كه در برابر مولايش ، ايستاده است .
7 - زيد بن على ( عليه السّلام ) از پدران خود روايت نموده است : « كه منظور از
« مَساجِدَ »
همهء بقعههاى زمين است ، به دليل قول رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : تمام زمين برايم مسجد ، و خاك آن پاك و طاهر قرار داده شده است « 1 » » .
برخى گفتهاند ذيل آيهء مباركه با مطلب مذكور ( كلّ زمين مسجد است ) منافات دارد ، در ذيل آيه چنين آمده است » ؛ « در تخريب آنها تلاش كرده است » . بعضى از معاصرين كه توجّهى به آيات دارند ، جواب دادهاند كه منافاتى در كار نيست ، زيرا منظور از ذيل آيه ، تهديدى بر خرابى زمين است كه با ظلم و ستم و بيدادگرى گويا زمين را به تخريب مىكشانند .
چنانچه آيهء
« وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً »
؛ « براى فساد در زمين تلاش مىكنند « 2 » » ، اشاره به مطلب مزبور دارد ؛ بايد بگوييم فرمايش بعضى معاصرين گرچه محتمل است
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص ، 190 .
( 2 ) . سوره مائده ، آيه 36 و 67 .